Biologia i występowanie
Liście są szarozielone, odziomkowe i dolne łodygowe – ogonkowe, pierzastodzielne, o odcinkach ostro ząbkowanych. Górne liście siedzące, ułożone są skrętolegle.
Kwiaty osadzone pojedynczo na długich szypułkach, odstająco owłosionych, wyrastających z kątów liści. Kwiaty przed rozwinięciem zamknięte w dwudziałkowym kielichu, owłosionym, odpadającym. Korona czteropłatkowa, o średnicy do 10 cm, płatki czerwone do purpurowych (bardzo rzadko różowe lub białe), zawsze z czarną plamą u nasady. Znamię słupka ma 5–18 promieni. Słupek otoczony bardzo licznymi, ciemnofioletowymi i niezgrubiałymi pręcikami. Pąki kwiatowe zwisają, natomiast kwiaty i makówka są wzniesione. Kwitnie od maja do sierpnia.
Owoc to wielonasienna, jajowata torebka (zwana popularnie makówką), długości 1–2 cm. Jest naga, odwrotnie jajowata. Gdy dojrzeje pod jej tarczą pojawiają się otworki, przez które wysypują się bardzo liczne nasiona. Nasiona zachowują zdolność kiełkowania przez 30-40 lat. Kiełkują w bardzo niskich temperaturach, nawet przy +1°C, jesienią lub na wiosnę. Siewki jesienne przezimowują i wiosną wznawiają rozwój.
SiedliskoMak polny jest gatunkiem azotolubnym. Rośnie na łąkach i polach, w miejscach ruderalnych, na glebach gliniastych, madach rzecznych, także na glebach wapiennych. Występuje głównie na niżu, ale także na wyżynach aż po pogórze.
Występowanie
Rodzimy obszar jego występowania obejmuje głównie Europę i położone nad Morze Śródziemnym kraje Afryki Północnej i Azji Zachodniej oraz Pakistan na Półwyspie Indyjskim. Jako gatunek zawleczony rozprzestrzenił się na Azorach, w Australii, w Ameryce Północnej, na wyspie Haiti i w Chile. We florze Polski jest archeofitem rozprzestrzenionym na terenie całego kraju. Pojawił się na ziemiach polskich już w neolicie.
Zastosowanie
Roślina lecznicza
Surowiec zielarski: płatki maku polnego – Flos Rhoeados (Flos Papaveris rhoeados). Zbiera się je w południe podczas słonecznej pogody i przenosi tak, by nie uległy zgnieceniu (zgniecione ciemnieją i tracą lecznicze własności).
Działanie: przeciwzapalne, powlekające, uspokajające. W medycynie ludowej wewnętrznie napar jest stosowany przy kaszlu, stanach zapalnych jamy ustnej i gardła, bezsenności, nadmiernej pobudliwości oraz zaburzeniach trawiennych na tle nerwicowym. Zewnętrznie używa się naparów podczas stanów zapalnych do płukania jamy ustnej, dziąseł i gardła, przemywania spojówek oczu, irygacji pochwy.
Roślina wykorzystywana do celów kosmetycznychUżywany w kosmetyce, m.in. do produkcji płynu do intymnej pielęgnacji podczas menstruacji.
Rośliny jadalneW starożytności pąki kwiatowe maku były spożywane przez ludzi. Pisał o tym grecki filozof Teofrast i rzymski historyk Pliniusz Starszy. Płatków używa się do zabarwiania wina i napojów. Nasiona maku polnego mogą być w kuchni wykorzystywane tak samo, jak nasiona maku lekarskiego.
Rośliny trującaCała roślina zawiera biały sok mleczny, w którego skład wchodzi lekko trujący alkaloid readyna i małe ilości papaweryny. Płatki zawierają także antocyjan – mekocyjaninę oraz związki śluzowe. Nasiona maku zmieszane ze zbożem zabarwiają mąkę na żółto i powodują jej szybkie psucie się.
Inne zastosowania● Czerwone płatki są używane do barwienia leków.
● Z płatków można wykonać czerwony atrament.
● Płatki używane są do wykonania potpourri.
Rośliny ogrodowaMak jest uprawiany jako ogrodowa roślina ozdobna. Nadaje się na rabaty, a w połączeniu z chabrem i rumiankiem do bukietów. Wchodzi też w skład, modnych ostatnio łąk kwietnych, wysiewanych w miastach zamiast trawników.
