Chaber bławatek

Biologia i występowanie

Chaber bławatek roślina zielna, słabo ulistniona, tworzy łany, osiąga wysokość 30-90 cm. Łodyga cienka, prosta, lekko żeberkowana, pajęczynowato owłosiona, rozgałęziona. Liście ułożone skrętolegle, najczęściej równowąskolancetowate, szarozielone, szerokości 2-5 mm. Dolne na ogonkach, z pojedynczymi, małymi ząbkami lub pierzastodzielne z 2-3 łatkami. Górne niepodzielone, siedzące.

Kwiaty są tylko rurkowate. Pojedyncze koszyczki kwiatowe o średnicy 2-3 cm wyrastają na szczytach pędów z łuskowatej, podłużnej okrywy. Przyczepki listków okrywy brzegiem piłkowanoząbkowane lub orzęsione. Korona o 5 rurkowato zrośniętych płatkach o barwie ciemnobłękitnej, czerwonej, różowej lub białej. Kwiaty brzeżne większe, 5 pręcików, słupek dolny, złożony z 2 owocolistków. Okres kwitnienia od maja do września. Kwiaty przedprątne, zapylane przez motyle, muchówki, błonkówki.
Owoce jedwabiście puszyste, przeważnie niebieskoszarobrązowe z białym wierzchołkiem niełupki. Jedna roślina wytwarza około 700‒1600 nasion. Owoce rozsiewane przez wiatr i mrówki. Zachowują zdolność kiełkowania przez 5-10 lat.

Siedlisko
Chaber bławatek rośnie na polach uprawnych, gdzie rozsiewany jest razem ze zbożami, na nieużytkach, przydrożach, ugorach. Jest chwastem. Często spotykany na glebach ubogich w wapń (roślina wskaźnikowa gleb ubogich w wapń).

Występowanie
Występuje w Europie oraz na Syberii Zachodniej.
W Polsce pospolity chwast polny.

Roślina miododajna

Zastosowanie

Roślina lecznicza
Surowiec zielarski: kwiat bławatka bez kielicha (Flos Cyani sine calicis, Flos Cyani). Zawiera antocyjanidyny, flawonoidy, sole mineralne (w tym dużo manganu), cychorynę, centaurynę.
Działanie: moczopędne, żółciopędne i przeciwzapalne. Ze względu na bardzo łagodne działanie przeciwzapalne stosowany przy zapaleniu spojówek i w pediatrii. Napar z kwiatów zalecany jest przy chorobach nerek, stanach zapalnych kłębków i miedniczek nerkowych, przy niewydolności krążenia i w kamicy nerkowej. Zewnętrznie stosuje się go przy trudno gojących się ranach i owrzodzeniach, w stanach zapalnych oczu (w zapaleniu brzegów powiek, zapaleniu spojówek, wiosennym zapaleniu spojówek, nadwrażliwości na promienie słoneczne, promieniowanie z ekranów telewizyjnych).
Zbiór i suszenie: kwiat zbierać w słoneczny dzień, rano, po obeschnięciu rosy. Zbiera się płatki, wyrywając je z koszyczka. Zebrane kwiaty należy suszyć bardzo szybko w zacienionym i silnym przewiewie, aby nie zblakły, gdyż wówczas tracą własności lecznicze. Susz szczelnie zamknąć i przechowywać w ciemności.

Roślina wykorzystywana do celów kosmetycznych
Jest używany przy łupieżu i grzybicy skóry głowy.
Rośliny jadalne
Jadalne są płatki.

Rośliny trująca
Roślina może zawierać niewielkie ilości kwasu pruskiego, dlatego niekiedy działa trująco na zwierzęta (głównie konie i krowy)
Inne zastosowania
● W czasach, gdy nieznane były sztuczne barwniki, z płatków brzeżnych bławatka wytwarzano niebieską farbę w połączeniu z ałunem, która doskonale barwiła wełnę.
● Sam sok barwi papier i przetwory spożywcze na niebiesko.
Rośliny ogrodowa
Roślina ozdobna – stosowana na kwiat cięty i rabaty. Również, podobnie jak mak polny, jest składnikiem kwietnych łąk.