Paź królowej

Biologia i występowanie

Paź królowej ma smukłe ciało i małą głowa. Jest to stosunkowo duży motyl. Rozpiętość jego skrzydeł wynosi od 65 do 100 mm, a długość skrzydła samców to około 3,4 cm. Czułki są zakończone niewielkim zgrubieniem – buławką. Na przednich nogach posiada długie włoski, skrzydła są opatrzone ogonkami. Skrzydła są żółte, z czarnymi i niebieskimi wzorami, dwiema czerwonymi kropkami przy końcu wewnętrznej ich krawędzi. Ich rozpiętość to 60-80 mm. Motyle pokolenia wiosennego są jasnożółte, pokolenia późnoletniego – większe i ciemniejsze. Dymorfizm płciowy niewyraźny. Jajeczka są kuliste, składane pojedynczo rozwijają się 8-10 dni.

Zachowanie
Dojrzały motyl żyje kilka tygodni, ginie zwykle po zapłodnieniu i złożeniu jaj. Imago pobiera mało pokarmu, zjada małe ilości nektaru i rosy. Zdarza się, że paź królowej siada na solniskach czy odchodach zwierzęcych, aby pobrać substancje mineralne.

Rozmnażanie
Aktywność życiowa pazia królowej przypada na okres letni, tj. od maja do września. Samce i samice wabią się nawzajem za pomocą feromonów, czyli substancji zapachowych. Jaja składane są na liściach i łodygach roślin baldaszkowatych, takich jak dzika i ogrodowa marchew, koper, biedrzeniec, kminek i pietruszka, żywią się również rutą zwyczajną, dyptamem jesionolistnym, goryszem błotnym, goryszem si, goryszem pagórkowatym, przewiercieniem sierpowatym, sierpnicą pospolitą. Po około 10 dniach rozwijają się z nich młode postacie larwalne, odżywiające się liśćmi tych roślin. Po około siedmiu tygodniach następuje przeobrażenie larwy w postać poczwarki. Od maja do września przychodzą na świat dwa lub nawet trzy pokolenia motyli. Z tego względu czas, po jakim poczwarka przemienia się w postać imago, czyli dorosłą, uzależniony jest od tego, z którego pokolenia ona pochodzi – jeśli z jaj złożonych w pierwszej części lata, przeobrażenie następuje od dwóch do kilku tygodni, ale jeżeli jaja zostają złożone później i należą do następnego pokolenia, wówczas owad ten pozostaje w stadium poczwarki przez całą zimę, co może trwać do 25 tygodni. Dorosły paź królowej żyje kilka tygodni.

Siedlisko
Środowiskiem życia pazia królowej są otwarte tereny, od wybrzeży morskich, po góry do wysokości 2000 m. Na wyższych stanowiskach występuje głównie podczas lata. Preferuje wówczas suche i nasłonecznione stoki oraz skałki. Często spotykany w ogrodach w których rosną rośliny z rodziny baldaszkowatych (np. marchew zwyczajna, koper, kminek).

Występowanie
Paź królowej jest gatunkiem prawie kosmopolitycznym, występuje prawie na całym terytorium Europy i Azji oraz Ameryki Północnej. Zasiedla także północną Afrykę. W Polsce występują dwa pokolenia: I w maju, II w sierpniu. W Polsce żyje wszędzie, z wyjątkiem wysokich gór.

Ochrona
Był niegdyś bardzo licznym motylem (jego gąsienice żerują na bardzo pospolitych roślinach baldaszkowatych), ale wskutek nowoczesnego rolnictwa i działalności kolekcjonerów, w niektórych miejscach niemal wyginął. W Polsce paź królowej występuje powszechnie, jednak ze względu na spadek jego liczebności jest objęty ochroną gatunkową.