Gdzie się znajduje?
Sucha Beskidzka to miasto w południowo-zachodniej części województwa małopolskiego, położone jest w niewielkiej kotlinie na skraju Beskidu Makowskiego i Beskidu Małego.
Dojazd/dojście
Do Suchej Beskidzkiej można dojechać samochodem, czy to od strony Krakowa, Bielska czy Katowic. Z tych miast kursują też autobusy dalekobieżne. Sucha Beskidzka ma stację kolejową, na trasie do Zakopanego, zarówno od strony Bielska, czy Katowic, jak i od strony Krakowa (Warszawy). Kursują pociągi Regio i IC. Z dworca kolejowego na rynek jest około 1,5 km, czyli około 20 minut drogi.
Historia
Początki zasiedlenia i zagospodarowania kotliny suskiej wiążą się z akcją kolonizacyjną książąt oświęcimskich. Wedle przekazów źródłowych, w 1405 r. Jan II, książę oświęcimski, wydał przywilej, w którym zezwalał niejakiemu Strzale na lokację w tym miejscu osady. Skąpe dokumenty źródłowe niewiele jednak mówią o najwcześniejszym okresie dziejów Suchej. W 1564 roku wraz z całymi księstwami oświęcimskim i zatorskim tereny te wcielono w granice Korony Królestwa Polskiego w województwie krakowskim. Po unii lubelskiej w 1569 r. księstwo Oświęcimia i Zatora stało się częścią Rzeczypospolitej Obojga Narodów w granicach, której pozostawało do I rozbioru Polski w 1772 r.
XVII wiek był okresem szybkiego rozwoju Suchej – powstały wtedy: huta szkła, młyn wodny, browar, suszarnia chmielu, gorzelnia, kuźnia żelaza i miedzi.
W latach 1693–1726 panią zamku suskiego była Anna Konstancja Wielopolska , która dała się poznać jako sprawna administratorka swoich włości. Przeprowadziła bowiem reformę administracyjną „państwa suskiego”. W wieku XVIII, Sucha pod rządami Wielopolskich przeobraziła się z osady typowo rolniczej w osadę targową, na podstawie przywilejów otrzymanych od króla polskiego a następnie po 1772 roku od cesarza austriackiego. Przywileje te zezwalały na organizowanie jarmarków, dzięki którym Sucha stała się znanym ośrodkiem handlowym i rzemieślniczym Podbeskidzia. Pod koniec XVIII wieku, Sucha liczyła około 3 tysięcy mieszkańców. Miasto się rozwijało, powstawały nowe domy wokół targu – rynku. Rozwijał się przemysł i przybywało nowych mieszkańców do pracy w nowych zakładach. Rozbudowano i zmodernizowano hutę żelaza tzw. „Kuźnice Suskie”, znajdujące się w centrum osady. Do około 1880 r. w Suchej działały huty żelaza. W latach 80-tych XIX stulecia po uruchomieniu tzw. linii transwersalnej kolei, wiodącej z Żywca przez Nowy Sącz do Husiatynia, Sucha stała się ważnym węzłem kolejowym w miejscu odgałęzienia się trasy do Krakowa.
Zabudowa rynku
Rynek w Suchej Beskidzkiej to od wieków centralny punkt miejscowości, który niegdyś słynął z targów, obecnie rynek jest miejscem reprezentatywnym, a miejskie targowisko zostało przeniesione niedaleko – po drugiej stronie torów i rzeki Stryszawki.
Bardzo cennym zabytkiem jest drewniana karczma „Rzym”, która została rozsławiona przez Adama Mickiewicza w balladzie „Pani Twardowska”. Pochodzi z XVIII wieku, dawniej, gdy w Suchej odbywały się targi końskie, była miejscem, gdzie dobijano targu i opijano udane interesy. Godłem karczmy jest koń. Karczma zamyka obecnie jego wschodnią część rynku. Jest to parterowa budowla o konstrukcji zrębowej, częściowo na kamiennym podmurowaniu. Karczma pokryta jest czterospadowym, gontowym dachem z kalenicą[1]. Zbudowana jest na planie prostokąta o wymiarach 27 × 19,3 m. W osi budynku znajduje się sień (dawniej przejazdowa, prowadząca do stanu mieszczącego wozownię dla podróżnych), po bokach której znajdują się pomieszczenia karczemne. Wewnątrz stropy belkowane. Z przodu budowli znajdują się podcienia, ogrodzone drewnianą ażurową balustradą. Karczma znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego.
Nieopodal karczmy, na Rynku w Suchej Beskidzkiej jest fontanna w kształcie podkowy, która powstała w 2005 roku z okazji jubileuszu 600-lecia osady. Podkowa zamknięta jest blokiem z piaskowca, na którym umieszczony jest konik suski. Natomiast wewnątrz fontanny zostały umieszczone głowy Twardowskiego i diabła Mefistofelesa, z których wypływa woda.
Kamienice otaczające Rynek w Suchej Beskidzkiej, w większości, zostały wybudowane pod koniec XIX i na początku XX wieku. Wśród nich warto zwrócić uwagę na piętrową kamienicę secesyjną w zachodnim narożniku Rynku i ul. Piłsudskiego oraz budynek zamykający plac od strony północnej, kryty czerwoną dachówką, który w 1924 roku Anna Tarnowska przekazała Towarzystwu Rzymskokatolickich Domów Ludowych.
