Gdzie się znajduje?
Będzin jest jednym z miast, należących do Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Należy do najstarszych miast województwa śląskiego – prawa miejskie (na prawie magdeburskim) uzyskał w 1358, wcześniej miał lokację na prawie polskim. Pod kątem historycznym był stolicą regionu Zagłębia Dąbrowskiego oraz częścią dawnej ziemi krakowskiej Małopolski.
Dojazd/dojście
Będzin położony jest w odległości 12 km od stolicy województwa śląskiego – Katowic, 5 km od centrum Sosnowca i 4 km od Dąbrowy Górnicze. Pałac znajduje się na terenie parku, którego wejście znajduje się przy ul. Świerczewskiego. Tuż przed wejściem zmotoryzowani zaparkować mogą zaparkować swoje pojazdy. W pobliży jest też przystanek autobusowy, z Katowic można tam dojechać autobusem linii 40.
Historia
Pałac został wzniesiony przez Kazimierza Mieroszewskiego w 1702 r. Jest wzorowany na ówczesnych pałacach francuskich. W latach 30. XIX w. przejęła go rodzina Siemieńskich, następnie rodzina Mycielskich, a po powstaniu styczniowym w posiadanie pałacu wszedł śląski potentat przemysłowy – Christian Gustaw Von Kramsta.
Od 1890 r. do wybuchu II wojny światowej w 1939 r. pałac był własnością Towarzystwa Kopalń i Hut Sosnowieckich, znajdowały się w nim biura oraz mieszkania administracji Towarzystwa. Podczas II wojny światowej pałac zajęło przedsiębiorstwo Sosnowitzer Bergwerks und Hutten A.G.
Po wojnie, w 1945 roku został przejęty przez Spółdzielnię Rolniczą, która gospodarowała w nim do lat 50. XX w. W związku z przygotowaniami do uroczystości 600-lecia Będzina pałac poddano częściowej konserwacji. Po jej ukończeniu w 1958 r. utworzono tu Dom Kultury który działał do lat 70.
Już od połowy lat 60. Dyrekcja Muzeum w Będzinie wspólnie z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków czyniła starania o zmianę jego funkcji i rozpoczęcie kompleksowej konserwacji całego zespołu pałacowo-parkowego. W marcu 1982 roku zakończono prace konserwacyjne. Obecnie pałac jest częścią Muzeum Zagłębia.
Architektura
Pałac Mieroszewskich ma dwie kondygnacje i amfiladowy układ pokoi, z mansardowym dachem. Przed pałacem znajduje się rozległy podjazd prowadzący do głównego wejścia. Obecnie fronton pałacu rozczłonkowany jest trzema ryzalitami. Ryzalit środkowy – ozdobiony pilastrami z belkowaniami – wieńczy barokowy szczyt. Wejście zaakcentowano czterema kolumnami podtrzymującymi balkon. Ryzality boczne zwieńczone są attykami ozdobionymi pseudobalustradami i wazonami. W części centralnej znajduje się sień, która prowadzi od drzwi frontowych do drzwi ogrodowych. Po przeciwnej stronie budynku znajduje się park, gdzie ustawiono dwie kamienne rzeźby Bachusa i Bachantki, wykonane prawdopodobnie przez Jerzego Leonarda Webera w 1718 r. Z sieni schody prowadzą na piętro.
We wnętrzach zachowały się XVIII w. polichromie. Podczas prac konserwatorskich na przełomie lat 70. i 80. XX w. odkryto malowidła przedstawiających wielkich wodzów antycznych: Hannibala, Pompejusza czy Scypiona Afrykańskiego. W salonach po stronie zachodniej odkryto sceny rycerskich pojedynków i medaliony portretowe, natomiast w skrzydle południowym sceny polowań rozgrywające się w pejzażu, w który wkomponowano m.in. zamek będziński. Pałac był niejednokrotnie upiększany i rozbudowywany, w efekcie czego ma niejednolity charakter stylowy.
Ekspozycja
Wnętrza stylowe XVIII – XX wieku
Ekspozycja prezentująca wyposażenie reprezentacyjnego I piętra Pałacu Mieroszewskich. Warto zwrócić uwagę na polichromie z 2 poł. XVIII w. zachowane czterech salonach pałacu: „Salonie Wodzów Antycznych” , „Myśliwskim”, „Medalionów Portretowych” i „Salonie Turniejowym”. Umeblowanie stanowią stylowe sekretery, komody, fotele. Wystrój wnętrz dopełnia malarstwo portretowe i pejzażowe z poł. XIX wieku, oryginalne tkaniny – kobierce, makaty, dywany oraz wyroby rzemiosła artystycznego ze srebra, porcelany i cyny.
W łużyckiej osadzie i średniowiecznym grodzie. Archeologia terenu dzisiejszego Będzina
Wystawa ma na celu przybliżenie dwóch okresów z pradziejów dzisiejszego Będzina, w których osadnictwo rozwijało się najintensywniej. Pod koniec epoki brązu na Górze Zamkowej funkcjonowała osada wykorzystująca naturalne walory obronne miejsca. W epoce plemiennej uruchomiono je po raz pierwszy i wykorzystywano jako gród obronny przez całe średniowiecze. Ekspozycja obrazuje te dwie epoki bazując na posiadanych zabytkach i umieszczając je w kontekście scenograficznym życia codziennego.
Izba zagłębiowska
Na wystawie zaaranżowano pomieszczenie mieszkalne z początków XX wieku i przylegające do niego pomieszczenie gospodarcze. Zgromadzono wiele ciekawych eksponatów nieodzownych w dawnym gospodarstwie domowym, dziś nie używanych i prawie zapomnianych. Oprócz naczyń, mebli, narzędzi rolniczych na szczególną uwagę zasługują elementy kobiecego stroju będzińsko – siewierskiego. Ekspozycję dopełniają fotografie prezentujące przykłady zabudowy wiejskiej i drobnomiasteczkowej z terenu Zagłębia Dąbrowskiego.
Sala im. prof. Jana Świderskiego
Ekspozycja prezentująca kolekcję obrazów Jana Świderskiego, przekazanych do zbiorów Muzeum Zagłębia przez żonę artysty prof. Janinę Kraupe-Świderską w 2005 r. Wystawę wzbogacono o obrazy i akwarele zgromadzone już w zbiorach Muzeum na początku lat 80-tych a także pamiątki, rzeczy osobiste Profesora, zdjęcia i fotokopie dokumentów.
Prof. Jan Świderski był Honorowym Obywatelem Miasta Będzina, wybitnym malarzem i grafikiem, a także nauczycielem akademickim i teoretykiem sztuki znanym na całym świecie. Choć większość swojego życia spędził w Krakowie, głęboko angażował się w tworzenie i promowanie kultury Śląska i Zagłębia.
Kolekcja malarza i grafika – Samuela Cyglera
Ceniony w okresie międzywojennym artysta pochodził z Będzina. Studiował na ASP w Krakowie i grafikę w hamburskiej szkole rzemiosła artystycznego. Malował pejzaże miejskie, motywy rodzajowe, portrety. Najwyżej ocenione zostały jego grafiki. Cykl „Dybuk” z 1924 roku należy do najwybitniejszych ekspresjonistycznych grafik, wykonanych przez żydowskich artystów w Polsce.
