Lotos orzechodajny

Biologia i występowanie

Z grubego kłącza płożącego się w mule wyrastają duże liście i kwiaty wznoszące się nad powierzchnię wody. Młode liście pływają po wodzie, ale starsze wznoszą się nawet do 1,5 m nad jej powierzchnię. Mają kształt tarczowaty i są zagłębione pośrodku. osiągają szerokość 30–90 cm i pokryte są woskiem, którego specyficzna struktura warunkuje istnienie zjawiska zwanego efektem lotosu.

Kwiaty są pojedyncze, różowe lub białawe o średnicy 12–30 cm, pachnące. Zarówno pręciki (żółte), jak i słupki są liczne. Te ostatnie zagłębione są w charakterystycznym dnie kwiatowym. Zarówno kwiaty, jak i liście wyrastają ponad wodę. Owoce są owalne do 2,5 cm długości zawarte są w brązowym, korkowaciejącym dnie kwiatowym, które rozrasta się do 12 cm średnicy.

Siedlisko
Lotos orzechodajny rośnie w niegłębokich zbiornikach wodnych, gdzie na słonecznych stanowiskach potrafi się bardzo szybko rozprzestrzeniać. Minimalna głębokość wody nie powinna być mniejsza niż 30 cm. W chłodniejszych klimatach taki niski poziom wody, który szybciej się nagrzewa, pomaga w lepszym wzroście i kwitnieniu. Większość odmian nie jest odporna na zimno.

Występowanie
Lotos orzechodajny ma bardzo szeroki rozkład rodzimy, od środkowych i północnych Indii (na wysokościach do 1400 m lub 4600 stóp w południowych Himalajach), przez północną Indochinę i Azję Wschodnią (z północy do regionu Amur ), z odosobnionymi lokalizacjami na Morzu Kaspijskim. Obecnie gatunek występuje również w południowych Indiach, Sri Lance, praktycznie w całej Azji Południowo-Wschodniej, Nowej Gwinei oraz w północnej i wschodniej Australii, ale prawdopodobnie jest to wynikiem ludzkich translokacji. Rozprzestrzenia się też gdzieniegdzie w innych regionach świata.

Zastosowanie

Roślina jadalna
Lotos orzechodajny jest rośliną jadalną – jada się kłącza, młode liście i owoce. Orzeszki lotosu po obłuszczeniu i obraniu nasion lotosu są jadalne i bogate w składniki odżywcze i można je suszyć do przechowywania. Ich wartości odżywcze mogą się różnić ze względu na środowisko kulturowe i odmiany. Zawierają szczególnie duże ilości witamin, w tym B₁, B₂, B₆ i witaminą E. W Korei , kwiat lotosu herbata jest wykonana z suszonych płatków białego lotosu. W pręciki mogą być suszone i na aromatycznej herbaty ziołowej (pinyin, Lianhua cha, kantoński Yale) lub wykorzystane do nadania zapachu do herbacianych liści (zwłaszcza w Wietnamie).
Rolnictwo
Około 70% lotosu przeznaczonego do spożycia przez ludzi jest produkowane w Chinach. W roku 2005 powierzchnia uprawy w Chinach została oszacowana na 300 000 hektarów (740 000 akrów). Większość produkcji lotosu odbywa się w zarządzanych systemach hodowli w stawach lub zalanych polach, tak jak ryż.

Roślina ozdobna
W krajach o cieplejszym klimacie (strefy mrozoodporności 6-9) jest uprawiany w zbiornikach wodnych jako roślina ozdobna. U nas, w Polsce można je oglądać w uprawach szklarniowych np. w ogrodach botanicznych.