Muzeum Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku

Gdzie się znajduje?

Oblęgorek to wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, leży18 km na północny zachód od Kielc.
Dojazd/dojście
Jadąc samochodem, w zależności od tego z jakiej części Polski jedziemy, zainstalowana nawigacja zapewne nam podpowie jak tam dojechać. Na miejscu jest parkingu, który mieści się przy ul. Gimnazjalnej. Pałacyk usytuowany jest około 1 km od tego miejsca, a wiedzie do niego piękna czterorzędowa aleja lipowa.
Natomiast dla tych bez samochodu: z Kielc kursują busy na Huciska, do Oblęgorka jedzie się ok. 35 minut (w niedzielę nie kursuje).

Historia

Dworek zaprojektowany przez warszawskiego architekta Hugona Kudera zbudowano w 1895, okolice wokół pałacyku, 49 ha ziemi zaprojektował i urządził warszawski ogrodnik Franciszek Szanior. Pałacyk powstał na bazie istniejącego już tam myśliwskiego domku rodziny Tarłów (najstarszej części dworku), zwanego Tarłówką oraz pawilonu myśliwskiego zbudowanego w 1895 roku przez ówczesnego właściciela rejenta Mieczysława Halika, zwanego dziś Halikówką.
Do dworku Henryk Sienkiewicz przybył w maju 1902 roku, ruchomości zostały sprowadzone 9 czerwca. Używał go głównie jako miejsce letniego wypoczynku i pracy (na czas nieobecności pisarza dworkiem opiekował się Adam Popławski ze wsi Promnik). W tym okresie Henryk Sienkiewicz pracował m.in. nad powieściami W pustyni i w puszczy, Na polu chwały, jak i nowelą Dwie łąki (1903). W dworku przebywał do jesieni 1914 roku. Opuścił Oblęgorek pod koniec września w wyniku I wojny światowej wyjeżdżając do Szwajcarii drogą przez Kraków i Wiedeń.
Po śmierci pisarza jego żona Maria i syn Henryk Józef zamieszkali na stałe w dworku, gdzie przebywali do 1944 roku. Część zbiorów syn pisarza ukrył wśród mieszkańców Oblęgorka przed Niemcami.
Po zakończeniu II wojny światowej majątek w wyniku nacjonalizacji uległ parcelacji. Dla rodziny po pisarzu pozostawiono pałacyk wraz z 49 ha ziemi. Uznano również prawo do posiadania pałacu, zabudowań gospodarczych i mebli, pod warunkiem, że nie są one objęte rejestracją Ministerstwa Kultury i Sztuki. Takie informacje podają dokumenty z tego okresu, ale synowa pisarza zawsze twierdziła, że faktycznie pałac zwrócono rodzinie dopiero w roku 1949. Do tego czasu istniała tu Państwowa Hurtownia i Wytwórnia Preparatów Ziołowych. Pokoje zamieniono na spichlerze, trzymano w nich również kury i świnie, dewastując wszystko, co się dało. Rodzinie w końcu oddano pałac, ale mocno nadwyrężony i w wyniku braku środków potrzebnych na remont ciągle niszczejący. Monika Warneńska, która odwiedziła Oblęgorek kilka lat po wojnie tak o nim napisała: „Wśród nagich ścian, wśród okien pozbawionych szyb, przez które przeziera niebo, wśród murów zalatujących przykrym odorem wilgoci, z niemałym trudem usiłuję wskrzesić przeszłość…”
Nie wiadomo, które z dzieci Sienkiewicza wpadło na pomysł, że jedynym ratunkiem dla pałacu jest oddanie go państwu w celu utworzenia w nim muzeum.
Muzeum powstało 26 października 1958 roku z inicjatywy dzieci pisarza, córki Jadwigi Korniłowicz i syna Henryka Józefa. W roku 1948 zwrócili się oni do ówczesnego Ministerstwa Kultury i Sztuki aby w dworku tym utworzyć Muzeum Pamiątek po swym ojcu. Propozycja ta zyskała poparcie władz państwowych i przy finansowej pomocy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach oraz Społecznego Funduszu Odbudowy Stolicy i Kraju pomysł ten wszedł w życie. W 1956 roku darczyńcy aktem notarialnym przekazali Skarbowi państwa pałacyk wraz z 2 ha parku.
Prace remontowe rozpoczęły się w roku 1957. W krótkim czasie zebrano ponad milion dwieście tysięcy złotych.  Tworzeniem nowego muzeum od strony merytorycznej zajęła się Aleksandra Dobrowolska – kustosz Muzeum Świętokrzyskiego. Duży wkład miał Ryszard Andruszkiewicz, prezes Komitetu Sienkiewiczowskiego działającego przy Centrali Przemysłu Ludowego i Artystycznego („Cepelii”) w Poznaniu. Pierwszym kustoszem muzeum została synowa Henryka Sienkiewicza Zuzanna. Prace przygotowawcze zostały rozpoczęte przez „Cepelię” w Poznaniu i Łodzi. Wykonały one odnowę i renowację mebli i tkanin. Zapłata za te prace pozostała częścią daru dla muzeum. Ostatecznie otwarcia muzeum dokonano 26 października 1958 roku. Pierwszym kustoszem została synowa pisarza Zuzanna i funkcję tę pełniła przez dziesięć lat.
1 stycznia 1976 roku Muzeum Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku stało się oddziałem Muzeum Narodowego w Kielcach.

Co prezentuje muzeum

Do dworku prowadzi Czerwona Brama, za którą ciągnie się wspaniała aleja lipowa. Sam dworek Sienkiewicza to budowla powstała z gustem epoki, posiada charakterystyczną okrągłą basztę, a nad wejściem głównym umieszczono wykuty w kamieniu herb Sienkiewiczów, Oszyk, przedstawiający szyszak, łabędzia, łuk z trzema strzałami i kotwicę. Na szczycie ustawiono kamienną postać husarza. jest w większości murowany, z fragmentami drewnianych okładzin i wystroju. Charakteryzuje się – wynikłym z historii obiektu – skomplikowanym, nieregularnym rzutem. Bryłę urozmaicają m.in. ryzality, wykusz oraz okrągła wieża, z której roztacza się wspaniały widok na okolicę. Od południa zaprojektowano loggię, od południowego zachodu – tarasy. Elewację frontową budynku zdobi stiukowa dekoracja przedstawiająca m.in. herb Sienkiewicza, a wieńczy rzeźba husarza, stanowiąca nawiązanie do Trylogii. Wejście główne poprzedza portyk. Sam pałacyk otoczony jest parkiem, którego projektantem był znany ogrodnik warszawski, twórca Ogrodu Saskiego, Franciszek Szanior. Jest to park krajobrazowy w stylu angielskim, cechujący się bogatą i różnorodną szatą roślinną. Dominują w nim tradycyjne gatunki, m.in.: dęby, lipy drobnolistne i jesiony wyniosłe, ale występują też gatunki rzadkie, takie jak tulipanowce czy platany klonolistne. Park sąsiaduje ze strumykiem zwanym przez miejscowych Gacówką, a mieści się w obrębie Suchedniowsko-Oblęgorskim Parku Krajobrazowego.
Na parterze odtworzony został wygląd i wystrój pomieszczeń z czasów pobytu pisarza. Znajdują się tu gabinet do pracy, w którym dominuje biurko, oraz obrotowa półka i oszklona biblioteka z książkami, na ścianach ozdobą są rodzinne portrety. Salon dla gości z okrągłym stołem i krzesłami przywiezionymi z mieszkania w Warszawie, w rogu umiejscowiony został stolik, przy którym pisarz grywał z gośćmi w karty, na ścianach wiszą płótna różnych malarzy. Pozostałe pomieszczenia to jadalnia, palarnia i sypialnia. Otwarcie dla zwiedzających sypialni nastąpiło w roku 1974. Przy jej rekonstrukcji pomocne okazały się uwagi gospodyni pisarza Marii Lutówny oraz synowej – Zuzanny.
Na parterze odtworzono mieszkanie Sienkiewicza – gabinet, salon, jadalnię, palarnię i sypialnię – gdzie zobaczymy galerię portretów rodzinnych, kolekcję broni bliskowschodniej i afrykańskiej, dary jubileuszowe, a także trofea myśliwskie podkreślające łowcze pasje autora W pustyni i w puszczy.
Pierwsze piętro, gdzie niegdyś urządzone były pokoje dla dzieci i gości, mieści obecnie wystawę biograficzno-literacką, prezentującą największą w Polsce kolekcję albumów i adresów jubileuszowych. Muzeum posiada bibliotekę liczącą 3500 woluminów. Wśród nich znajdują się książki opatrzone autografem pisarza lub jego pieczątką. Niektóre posiadają na marginesach uwagi skreślone ręką Sienkiewicza, a jeszcze inne dedykacje od tłumaczy.
W 2007 roku wnuczka po pisarzu Maria Korniłowicz przekazała w testamencie ponad 350 eksponatów wzbogacając muzeum o rodzinne pamiątki, z których większość pozostała w Oblęgorku powiększając liczbę eksponatów.