Uzdrowisko Ciechocinek

Gdzie się znajduje?

Ciechocinek jest niewielkim miasteczkiem, liczącym sobie niewiele ponad 13 tysięcy mieszkańców, położone jest w Kotlinie Toruńskiej, w szerokiej dolinie Wisły, na lewym brzegu rzeki.
Dojazd/dojście
Połączenie samochodowe z Ciechocinkiem jest dosyć dobre, niedaleko, w miejscowości Odolion znajduje się węzeł drogowy „Ciechocinek” umożliwiający zjazd z autostrady A1 na Ciechocinek i Aleksandrów Kujawski. Komunikację autobusową w Ciechocinku i okolicach zapewnia lokalne przedsiębiorstwo transportowe. Na dalsze trasy są tutaj także autobusy PKS-ów i Arrivy. Miasto posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Włocławkiem, Toruniem, Bydgoszczą, Warszawą, Lublinem, Łodzią, Gdańskiem, Płockiem, Kaliszem, Koninem oraz ze stacją kolejową w Aleksandrowie Kujawskim. Bo, niestety połączenia kolejowego z Ciechocinkiem nie ma. W centrum miasta znajduje się stacja kolejowa, która jest ostatnią stacją na linii Aleksandrów Kujawski – Ciechocinek, jednakże ruch pociągów pasażerskich został wstrzymany w grudniu 2011 r.
Uzdrowisko Ciechocinek nie jest zbyt rozległe i dojście od przestanku autobusowego (przy ul. Kopernika) nie zajmie zbyt dużo czasu, do Szpitala Uzdrowiskowego nr 1 to 7 min. (600 m), do Parku zdrojowego to 8 min. (650 m), a do tężni to też 8 min. (650 m).

Historia

Na obszarze dzisiejszego Ciechocinka istniała niegdyś osada i gród kasztelański Słońsk, po raz pierwszy wymieniony w falsyfikacie mogileńskim z 1065 roku. Zakłada się, że początki Słońska jako prasłowiańskiego opola mogą sięgać VIII-IX wieku, a parafii słońskiej – wieków X-XI. Kasztelania słońska obejmowała tereny położone na prawym brzegu Wisły. Książę Konrad I mazowiecki utrzymywał w Słońsku warzelnie soli (I wzmianka 1235).
Napływ osadników holenderskich na przełomie XVI i XVII wieku oraz przejście wsi w ręce Niemojewskich stały się dla Ciechocinka i okolic ważnym momentem rozwoju – osuszano bagna, karczowano lasy, odwadniano zalewane tereny, zasiedlano nieużytki. XVIII wiek to czas powiększania się Ciechocinka.
Po I rozbiorze, kiedy Austria zagarnęła żupy solne w Wieliczce i Bochni, podjęto poszukiwania nadających się do eksploatacji źródeł solanki i największe odkryto właśnie w Ciechocinku. Na mocy „ustawy solnej” z 5 marca 1791 zamierzano wybudować warzelnię soli, lecz późniejsze burzliwe wydarzenia nie sprzyjały realizacji projektu. W 1823 Józef Zawadzki sprzedał dwie włóki ziemi ze źródłami solankowymi Konstantemu Wolickiemu. Dwa lata później Wolicki przekazał nabyty majątek bezinteresownie Skarbowi Królestwa Polskiego. Na mocy kontraktu z 10 czerwca 1825 przejął na siebie obowiązek wybudowania na koszt Skarbu Królestwa warzelni soli. Zgodnie z treścią ukazu cara Mikołaja I z 10 października 1827 roku Skarb Królestwa wykupił od Józefa Zawadzkiego dobra ciechocińskie. Stało się tak dzięki intensywnym staraniom Stanisława Staszica i Ksawerego Druckiego Lubeckiego. W latach 1824–1829 wybudowano tężnie, natomiast w 1830 roku ukończono budowę warzelni.
Z lat 1828–1829 pochodzi też pierwsza wzmianka o leczniczym działaniu tutejszych źródeł – przebywały tu dzieci Franciszka Ksawerego Druckiego Lubeckiego oraz rodzina Ludwika Platera. Te pierwsze odnotowane kąpiele miały się odbywać w starej oberży folwarcznej ulokowanej przy obecnej ulicy Józefa Bema 32. Nowym inwestycjom towarzyszył również napływ mieszkańców. Od 1836 roku solanki zaczęto komercyjnie wykorzystywać do celów leczniczych. W miejscowej austerii rządowej położonej w obecnym Parku Zdrojowym oraz karczmie na Starym Ciechocinku zainstalowano po cztery miedziane wanny – powstał zalążek zakładu leczniczego i do Ciechocinka zaczęli przybywać kuracjusze. Tę datę przyjmuje się za oficjalne powstanie uzdrowiska w Ciechocinku. Dostępność do uzdrowiska wzrosła po uzyskaniu w 1867 r. połączenia kolejowego. W 1869 wybudowano pierwszy dworzec kolejowy. W związku z ułatwioną od tamtego czasu komunikacją Ciechocinek nazywano niekiedy „przedmieściem Warszawy”. Pod koniec XIX wieku Ciechocinek był największym uzdrowiskiem w Królestwie i jednym z najmodniejszych na ziemiach polskich.
W czasie I wojny światowej miasto przybrało charakter wojskowego uzdrowiska i szpitala polowego zarazem, a lata wojny doprowadziły do dewastacji i rozkradzenia mienia. W latach międzywojennych nastąpił dalszy rozwój i rozbudowa uzdrowiska, między innymi odwiercono pierwszą cieplicę. W czasie II wojny światowej zmieniono nazwę miasta na Hermannsbad i 1 czerwca 1940 rozpoczął się pierwszy sezon kuracyjny – z zabiegów mogli korzystać wyłącznie obywatele niemieccy.
Po wojnie pierwszy sezon kuracyjny rozpoczął się 20 maja 1945 roku. Od roku 1955 datuje się boom budownictwa sanatoryjnego – do roku 1989 zbudowano 5 szpitali uzdrowiskowych, 21 sanatoriów, 1 prewentorium, 1 dom wczasów leczniczych.

Co tutaj się leczy?

Część uzdrowiskowa bogata jest w zieleń parków, skwerów, kwietników i dywanów kwiatowych. Co roku przyjeżdża wielu kuracjuszy i turystów. Podstawą rozwoju są wody lecznicze: chlorkowo-sodowe, bromkowe, jodkowe, żelaziste, borowe, które pochodzą z licznych na tym terenie źródeł solankowych. Ośrodek zajmuje się leczeniem chorób reumatycznych, schorzeń układu nerwowego obwodowego i ośrodkowego, układu krążenia, chorób górnych dróg oddechowych, a także cukrzycy, osteoporozy i otyłości. W tym celu stosuje się wiele zabiegów m.in. kąpiele solankowe, jodobromowe, siarkowe, zawijania borowinowe, balneoterapie (fizykoterapia, inhalacja, irygacja, klimatoterapia, kuracja pitna), gimnastykę i masaże.
Dzięki bogactwu naturalnemu Ciechocinek stał się jedną z bardziej znanych miejscowości uzdrowiskowych w Polsce i Europie.

Wybrane obiekty

Przy ulicy Kościuszki znajduje się Pałacyk Dyrekcji PUC, czyli dom mieszkalny dyrektora zakładu uzdrowiskowego – obecnie mieści się w nim administracja uzdrowiska. Jest to neobarokowy budynek, który został wzniesiony w 1910 roku. W wystroju pałacyku wyróżniają się kolumny z ozdobnymi głowicami, półkoliste naczółki nad oknami, ozdobne naroża oraz szklane zadaszenia nad wejściami. Pałacyk nakryty jest blaszanym, namiotowym dachem z metalowymi zdobieniami.
Łazienki I to najstarszy zakład przyrodoleczniczy w mieście. Zbudowany w 1849 roku budynek nazywany jest Łazienkami Głównymi lub Komitetowymi, zostały zaprojektowane przez Henryka Marconiego i Fryderyka Rejewskiego. Była to pierwsza inwestycja powołanego w 1842 roku Komitetu Głównego dla Obmyślenia Środków Wzniesienia Zakładu Wód Mineralnych w Ciechocinku. Obiekt był przebudowywany i stracił swój pierwotny styl. Obecnie jest to zespół budynków z wewnętrznym dziedzińcem. Stoi tu wysoki komin dawnej kotłowni. Najstarsza część znajduje się od ul. Armii Krajowej. Przed głównym wejściem stoi pomnik dra Romana Ignatowskiego (1805-1889) – organizatora lecznictwa uzdrowiskowego. 
Kolejny atrakcyjny budynek uzdrowiskowy to Łazienki II – obecnie mieści się w nim zespół hotelowo-uzdrowiskowy „Targon”. Jest to piękny budynek w stylu neoromańskim zbudowany w 1912 roku przez absolwenta Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. W budynku znajduje się wiele miejsc w których można odbyć różne zabiegi zdrowotne, od kąpieli borowinowych, po kąpiele solankowe.
Następne to Łazienki III, czyli klasyczny, reprezentacyjny obiekt z 1898 roku. Charakteryzuje się pięknym ogrodem na zewnątrz budynku. Niestety obiekt ten jest nieużytkowany i popada w ruinę.
Ostatnim zabytkowym obiektem przyrodoleczniczym są Łazienki IV, obecnie Szpital Uzdrowiskowy nr 1 na ulicy Raczyńskiego. Jest to bez wątpienia najciekawsza architektura w całym mieście. Budynek został wybudowany w neobarokowym stylu w 1903 roku, jest bardzo bogato zdobiony. Szczególne wrażenie potrafi zrobić wnętrze, w którym znajdziemy antresole, kunsztowne balustrady i malowidła. Są to miejsca, które powinien odwiedzić każdy fan architektury, całość robi niesamowite wrażenie.
W północnej części uzdrowiska znajduje się Park Zdrojowy, założony w latach 1875–1876 w stylu krajobrazowym z licznymi gatunkami drzew i krzewów (także egzotycznymi) jego projektantem i twórcą był Hipolit Cybulski. W parku rosną m.in. kłęk kanadyjski, korkowiec amurski, miłorząb dwuklapowy.
W Parku Zdrojowym jest Pijalnia Wód Mineralnych z roku 1882, mieści w sobie aparaturę solankową, w której wykorzystuje się bijące źródło wody solankowej. Jest to bardzo popularne źródło nazywane przez mieszkańców Krystynką. Sam budynek, w którym jest pijalnia, potrafi zrobić wrażenie. Zbudowany w stylu szwajcarskim z bogatymi ozdobami.
Obok Pijalni Wód Mineralnych znajduje się Muszla koncertowa, jest to estrada w stylu zakopiańskim zaprojektowana w 1909 roku przez Waldemara Feddersa. Bryła w konstrukcji drewnianej z dwoma bocznymi ryzalitami wspiera się na murowano-ceglanym podpiwniczeniu. Jest to drewniana konstrukcja zrębowa z krótkimi ostatkami z półkolistą sceną, trójkątny szczyt zdobi pazdur. Budynek jest dekorowany motywami liry. Cechuje się znakomitą akustyką. Przez wiele lat spacery kuracjuszy uprzyjemniała muzyka grana na żywo przez najlepsze orkiestry strażackie, wojskowe lub muzyków Filharmonii Warszawskiej. Obecnie odbywają się tu festiwale i koncerty, z których słynie Ciechocinek.
Na terenie miasta możemy odnaleźć fontannę Grzybek. Tryskająca z niej woda solankowa pochodzi z głębokości aż 420 metrów. Powstała w 1926 roku fontanna jest aktualnie jednym z symboli Ciechocinka i zawsze można przy niej znaleźć tłumy mieszkańców, kuracjuszy i turystów spacerujących wokół niej.
Spośród licznych atrakcji Ciechocinka na uwagę zasługuje XIX-wieczny Teatr Letni usytuowany przy ulicy Kopernika. Zbudowany został w stylu secesji szwajcarskiej w 1891 roku według projektu architekta Adolfa Wilhelma Schimmelpfenniga na zlecenie uzdrowiska. Budowa trwała krótko, bo zaledwie rok. Drewniany budynek posiadał pierwotnie 240 miejsc i sześć lóż. Po II wojnie światowej teatr podupadał. W latach pięćdziesiątych XX wieku przedstawiał już stan opłakany. Niemniej koncerty odbywały się nadal. Ze względu na zły stan został zamknięty w latach siedemdziesiątych. Myślano nawet o jego rozbiórce. Uratowany został m.in. dzięki Jerzemu Waldorfowi, który był wielokrotnym gościem uzdrowiska, a przede wszystkimi inicjatorem zbiórki pieniężnej na odbudowę teatru.
Przed dawnymi Łazienkami III, na całej szerokości zieleńca znajduje się słynny dywan kwiatowy, którego układ i kompozycja zmieniana jest co roku. Do uzyskania efektownego kwietnika, wysadza się tu rośliny o ozdobnych liściach w różnych odmianach i gatunkach. Dywan jest pielęgnowany i strzyżony, dzięki czemu ma efektowny wygląd przez cały sezon letni. Na obsadzenie dywanu zużywa się ok. 20 tysięcy sadzonek roślin. Jego obwódkę stanowi trawnik z krzewami żywotnika kulistego, formowanego.
Zegar Kwiatowy jest dziełem Zygmunta Hellwiga, który był autorem i realizatorem koncepcji przekształcenia miasta w jeden wielki park-ogród. Kwietnik ten powstał w 1934 roku i wykonany jest w kształcie tarczy zegara. Wszystkie jego elementy wysadzane są corocznie z kilkunastu tysięcy różnokolorowych kwiatów. Pokazujące aktualny czas wskazówki zegara napędzane są elektrycznym mechanizmem ukrytym pod nasypem. 
Ciechocinek posiada również oryginalny rezerwat florystyczny – stanowisko słonorośli (m.in. soliród zielny, mlecznik nadmorski, aster solny) ujęte od 1962 roku w 1,88 ha rezerwatu Ciechocinek w pobliżu tężni III.