Gdzie się znajduje?
Łódź to duże miasto w środkowej Polsce. Stąd do Warszawy jest 130 km (autostradą). Jest czwartym miastem w kraju, pod względem liczby ludności.
Łódź początkowo była małą wsią leżącą w granicach księstwa łęczyckiego i historycznej ziemi łęczycko-sieradzkiej. W XIX wieku przeobraziła się w jedno z najważniejszych centrów przemysłowych Polski, głównie dzięki rozwojowi przemysłu włókienniczego. Przez wieki współistniały tu społeczności polska, żydowska, niemiecka i rosyjska. Dziś miasto łączy dziedzictwo przemysłowe z nowoczesną sztuką i designem.
Dojazd/dojście
Łódź jest dobrze skomunikowana, leży na skrzyżowaniu autostrad A2 (z Warszawy) i S8 (z Wrocławia), przez co zapewniają szybki dojazd. Ma też bezpośrednie połączenia kolejowe z Warszawą, Krakowem, Poznaniem, Wrocławiem i Trójmiastem – posiada trzy główne dworce: Łódź Fabryczna, Łódź Kaliska i Łódź Widzew. Do pałacu najbliżej jest z dworca kolejowego Łódź Kaliska, to około 1,5 km, co można pokonać pieszo w około 15–20 minut lub dojechać tramwajem w kilka minut. Dla tych co jadą samochodem, przy Manufakturze są parkingi na 3500 samochodów.
Historia
W roku 1877 Izrael Poznański zakupił piętrowy, murowany dom z wolnostojącymi zabudowaniami: parterową farbiarnią, drewnianymi budynkami gospodarczymi, placem i ogrodem, położony u zbiegu ulic Ogrodowej i Stodolnianej (obecnie Zachodniej). Z czasem skromny kupiec przeobraził się w znaczącego przemysłowca, który mógł pozwolić sobie na kolejne przebudowy kompleksu. Główny budynek pierwotnie pełnił przede wszystkim funkcje reprezentacyjno-handlowe, choć mieścił także część mieszkalną zaprojektowaną przez ówczesnego architekta miasta, Hilarego Majewskiego, w oparciu o wzorce francuskiego neorenesansu.
Swój współczesny wygląd Pałac rodziny Poznańskich zawdzięcza licznym modernizacjom i rozbudowom podejmowanym na przełomie XIX i XX w. Autorami projektu pierwszej przebudowy w 1898 r. byli Juliusz Jung i Dawid Rosenthal. Zaledwie kilka lat później, już po śmierci Izraela Poznańskiego w 1900 r., czterej synowie fabrykanta zainicjowali następne prace nad bryłą budynku. Zlecony przez Ignacego, Maurycego, Karola i Hermana Poznańskich projekt nadał pałacowi neobarokową formę, opracowaną przez Adolfa Zelingsona. Nowy wygląd rezydencji miał podkreślać status i możliwości finansowe rodziny. Po ukończonej w 1903 r. przebudowie, budynek zyskał charakterystyczne kopuły, kryjące reprezentacyjną jadalnię w stylu barokowym oraz salę balową, a fryz fasady zwieńczyły rzeźby inspirowane ikonologią włoskiego renesansowego humanisty Cesare Ripy. Nie brakło także symbolicznych nawiązań do nowoczesnych wartości. Trzydzieści sześć dwumetrowych postaci na dachu pałacu wyrażało potęgę przemysłu, handlu, mądrości i sukcesu, a w tym tłumie znaleźć można zarówno Hermesa i Atenę, jak i robotników czy prządki. W części pałacu od ul. Ogrodowej znajdowały się pomieszczenia biurowe i giełdowe. Boczne skrzydło na dole mieściło magazyny wyrobów gotowych, a na piętrze mieścił się apartament mieszkalny, pokoje gościnne oraz przykryty szklanymi kopułami ogród zimowy.
Na tyłach pałacu do dziś znajduje się ogród pamiętający czasy rodziny Poznańskich. Choć jego dzisiejsza powierzchnia nie odpowiada oryginalnym rozmiarom, na zielonym terenie przetrwało blisko 60 dawnych gatunków drzew, krzewów i pnączy. Szczególną uwagę zwracają dwie unikalne odmiany klonu, niewystępujące nawet w polskich podręcznikach dendrologii, oraz żółtolistny jawor „Worley”.
I wojna światowa przyniosła dotkliwe ograniczenie rynków zbytu, które – wraz z politycznymi decyzjami władz II Rzeczpospolitej i złą polityką zarządu spółki – doprowadziły do kresu dobrej passy rodziny Poznańskich. Pałac formalnie pozostał własnością Towarzystwa Akcyjnego Wyrobów Bawełnianych I. K. Poznańskiego, lecz miał nowych użytkowników, a rodzina nie była zainteresowana jego dalszym utrzymywaniem. W 1927 r. wojewoda łódzki Władysław Jaszczołt uzyskał ministerialną zgodę na przeniesienie do budynku siedziby Urzędu Wojewódzkiego, co pociągnęło za sobą likwidację ogrodu zimowego oraz przebudowę części wnętrz. We wrześniu 1939 r. pałac został zajęty przez niemiecki Zarząd Cywilny, zaś 10 kwietnia 1940 r. do budynku przeniesiono naczelne władze i główne wydziały Rejencji Łódzkiej (Regierungsbezirk Litzmannstadt). Po II wojnie światowej wnętrza rezydencji ponownie zapełniły się urzędnikami – najpierw Urzędu Wojewódzkiego, a od 1950 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Ekspansja biurokratycznych struktur doprowadziła pod koniec lat 50. do rozbudowy bocznego skrzydła pałacu, natomiast dekadę później dobudowano skrzydło poprzeczne, w którym do dziś swoją siedzibę ma Urząd Skarbowy.
Od 1975 roku część rezydencji rodziny Poznańskich jest siedzibą Muzeum Miasta Łodzi (do 2009 r. noszącego nazwę Muzeum Historii Miasta Łodzi). Instytucja stopniowo przejmowała kolejne zabytkowe sale pałacu i sukcesywnie przeprowadzała przebudowę, renowację, rewaloryzację i konserwację historycznego obiektu, co w efekcie pozwoliło przywrócić mu wygląd zbliżony do pierwotnego. W latach 2017-2020 w pałacu zrealizowany został gruntowny remont konserwatorski, który objął elewację, dach oraz część pomieszczeń muzealnych w piwnicach i na parterze.
Architektura i wystrój wnętrza
Pałac Izraela Poznańskiego w Łodzi jest niezwykle efektowną budowlą piętrową, murowaną i tynkowaną, krytą dachami płaskimi i mansardowymi (łamanymi), z dominantą kopuł i wieżyczek o spiczastych hełmach, krytych łuską blaszaną. Parter pałacu w stosunku do wyższych kondygnacji jest znacznie skromniej opracowany. Cokół parteru wykończony jest różowym piaskowcem, zaś schody piaskowcem jasnym. Elewacje pokrywają tynki wapienno-piaskowe barwione w masie o żółtawym kolorze, imitując piaskowiec. Do korpusu głównego przylegają dwa budynki (pawilony) – jednopiętrowy budynek dawnej giełdy oraz parterowy pawilon, tzw. pasaż, łączący pałac z budynkiem administracji fabryki.
Elewacje frontowe są zdobione powtarzającymi się detalami architektonicznymi: amorkami z girlandami, zwornikami (szczytami łuków) w oknach parteru z motywem masek oraz atrybutów takich jak: kaduceusz, motek przędzy z czółenkiem, elektromagnes na otwartej książce – odnoszących się do całej symboliki dekoracji pałacu.
Z całości kompozycji pałacu najbardziej okazałą i efektowną częścią jest korpus główny. Efekt monumentalności został osiągnięty przez górujące nad budowlą kopuły o zróżnicowanej dekoracji, kryjące sale reprezentacyjne. Rozciągnięta nad dużą jadalnią kopuła jest bardziej widoczna z perspektywy ulic i dlatego też ma bogatszą dekorację.
Górę korpusu obiega dookoła tralkowa balustrada oraz alegoryczne rzeźby, gloryfikujące potęgę i fortunę właściciela, potęgę przemysłu i handlu lub potęgę pracy, wiedzy i techniki.
Architektura pałacu nawiązuje do wzorców francuskich – skrzydło wzdłuż ulicy Zachodniej to nawiązanie do neorenesansu, zaś korpus główny – o bogatej dekoracji i dynamicznych formach – przypomina nowe części Luwru powstałe za Napoleona III.
Wnętrza Pałacu
Do wnętrza pałacu prowadzi główne wejście od ulicy Ogrodowej – poprzez sień, ku reprezentacyjnemu hallowi z paradną klatką schodową. Pomieszczenie wyłożone jest mahoniową boazerią o formie, detalach i ornamentacji secesyjnej. Oświetla je potężny, kwadratowy świetlik oraz trzy duże okna na piętrze. Dopełnieniem wystroju jest gazowy kominek usytuowany na ścianie wschodniej. Palenisko osłonięte jest wypukłą blachą miedzianą z wytłoczoną fregatą, która nawiązywała do wiszącego dawniej pod świetlikiem żyrandola w formie drewnianego modelu statku. Obudowa całości została wykonana z szarego marmuru i ozdobiona dekoracją roślinno-kwiatową z wkomponowanym monogramem „P”, będącym swojego rodzaju herbem właściciela. Powyżej kominka widnieje ceramiczna kompozycja przedstawiająca pejzaż wzorowany na obrazach XVII-wiecznego holenderskiego malarza, Jacoba van Ruisdaela.
Usytuowane w centrum schody typu francuskiego o drewnianej konstrukcji są szerokie, wygodne i zdobi je tralkowa balustrada. Prowadzą one do arkadowej galerii, która obiega piętro. Galeria podparta jest filarami, które wyznaczają centralną część hallu i obejście – pasaż prowadzący do bocznej klatki schodowej z wyjściem do ogrodu.
Reprezentacyjny hall połączony jest z bocznym hallem – o odmiennym wystroju, w kształcie prostokątnego korytarza. Łączy on pałac z dawnym pawilonem giełdowym. Po obu jego stronach znajdują się pokoje biurowe, które w części od ulicy oddzielone są wnęką, będącą niegdyś wejściem do biur spółki. Po przeciwnej stronie znajdują się pomieszczenia, z których środkowe było dawniej przedsionkiem wejścia od strony ogrodu, dziś zajmowane jest przez pałacową kawiarnię. Całość hallu bocznego nakryta jest płaskim sufitem, podzielonym na pięć pól, które wypełnione są sztukatorską dekoracją o geometrycznym wzorze.
Z arkadowej galerii, do której prowadzą szerokie schody głównego hallu, można wejść do niedużego pomieszczenia, zaaranżowanego na gabinet Izraela Poznańskiego. Znajdują się w nim m.in. oryginalne meble z wnętrz pałacowych, użytkowane przez rodzinę Poznańskich (m.in. zegar i dwa fotele – wszystkie sygnowane monogramem „P”) oraz masywne biurko, na którym obejrzeć można elegancki komplet akcesoriów biurowych. Na ścianach wiszą zdjęcia potomków fabrykanta oraz fotokopie archiwalnych dokumentów przedstawiających rozwój bawełnianego imperium. Na ścianie naprzeciwko wejścia znajduje się również okazały portret Izraela Poznańskiego z 1891 roku, autorstwa Stanisława Heymana, przedstawiający brodatego, statecznego mężczyznę ubranego w ciemny garnitur. Obok niego odnaleźć można rozbudowane drzewo genealogiczne rodziny Poznańskich.
Z gabinetu I. Poznańskiego, amfiladowo usytuowanymi drzwiami można przejść do jednego z dwóch najbardziej reprezentacyjnych pomieszczeń Pałacu. Sala balowa (zwana dziś Salą Lustrzaną) wykorzystywana jest nadal jako oprawa ważniejszych uroczystości, bali oraz wydarzeń kulturalnych (takich jak przedstawienia teatralne czy koncerty). W czasie okupacji hitlerowskiej uległa ona znacznej przebudowie: została przedzielona stropem na poziomie wydatnego, ciężkiego gzymsu na dwie kondygnacje, z których dolna została adaptowana na pomieszczenia biurowe i mniejsze pokoje. W wyniku tego podziału całkowitemu zniszczeniu uległ oryginalny wystrój ścian. Obecny jej stan został zrekonstruowany na podstawie archiwalnych fotografii. Możliwe było więc jedynie odtworzenie jej charakteru i wyglądu poszczególnych elementów: kształtu luster, kinkietów oraz żyrandoli. Górna część, zachowana w stanie oryginalnym, utrzymana jest w stylu empire. Powyżej gzymsu, pomiędzy owalnymi oknami, ściany wypełnione są złoconą dekoracją z motywem wianka przewiązanego wstęgą z kokardą oraz girlandą owocowo-kwiatową. Pomiędzy dekoracjami znajdują się gładkie pola ściany, utrzymane w kolorze ciepłego oranżu. Całość sali nakryta jest płaskim sklepieniem zwierciadlanym, którego centralna część (dekoracyjny plafon) pokryta jest jednolitą, błękitną płaszczyzną mającą imitować nieboskłon.
Sala posiada również położone naprzeciw siebie dwie wnęki, które mogły pełnić rolę sceny lub loży. Powyżej nich znajdują się balkony zamknięte łukiem półkolistym i ograniczone balustradą z ozdobnej kraty. Całość sali jest rozświetlona nie tylko złoceniami i jasną kolorystyką ścian, ale również dużymi oknami, drzwiami balkonowymi oraz znajdującymi się powyżej mniejszymi, owalnymi oknami. Dekoracji sali dopełniają współcześnie wykonane elementy: cztery dekoracyjne reliefy nad drzwiami autorstwa znanego artysty łódzkiego Andrzeja Gieragi, kute kraty w balkonach i w obudowach pod lustrami, a także żyrandole i kinkiety. Ze względu na znakomitą akustykę do dziś wykorzystywana jest jako sala koncertowa.
Saloniki artystyczne o układzie amfiladowym, usytuowane pomiędzy salą balową a wielką jadalnią, należą do reprezentacyjnych pomieszczeń pierwszego piętra. Przygotowana w ich obrębie ekspozycja jest próbą rekonstrukcji wystroju wnętrz zgodnie z panującą wśród zamożnego mieszczaństwa i burżuazji modą oraz artystycznymi i obyczajowymi realiami II połowy XIX i początku XX stulecia. Przemysłowcy łódzcy dekorowali bowiem wnętrza swych pałaców i willi dziełami sztuki, modnymi meblami, tkaninami i luksusowymi przedmiotami rzemiosła artystycznego, które świadczyły nie tylko o guście i upodobaniach estetycznych, ale przede wszystkim podkreślały pozycję społeczną i towarzyską, nadając jednocześnie codzienności nieco reprezentacyjnego charakteru.
Wyposażenie Saloniku Muzycznego stanowi komplet mebli salonowych pochodzących z lat 80. XIX wieku utrzymany w stylu neorenesansowym, na który składa się sofa, stół, dwa fotele oraz sześć krzeseł. Oprócz nich na szczególną uwagę zasługują czarne (dzięki pokryciu nigrozyną) meble: duże lustro zdobione macicą perłową oraz niewielki pulpit do ułożenia nut. Wystrój wnętrza uzupełniają XIX-wieczne instrumenty muzyczne (fisharmonia, cytry i polifon), dekoracyjna waza z nieszkliwionej porcelany dekorowana scenami mitologicznymi oraz rzeźby, wśród których wyróżnia się praca łódzkiego twórcy Władysława Czaplińskiego, przedstawiająca Fryderyka Chopina, wykonana z gipsu patynowanego na czarno.
Większość wyposażenia Saloniku Artystycznego stanowi garnitur mebli utrzymany w modnym europejskim meblarstwie XIX wieku, stylu Ludwika Filipa, dla którego charakterystyczne są stosunkowo ciężkie formy wzbogacone krzywiznami poręczy lub nóżek oraz rokokową, drobną dekoracją. W stylistyce tej utrzymane są również dwie serwantki oraz stolik do gry w karty. W salonie znalazł się również pożądany przez panie domu stolik do robótek zwany niciakiem, stolik do gry w karty zwany karciakiem oraz małe biureczko w kształcie nerki, przy którym pisano listy, dziękowano za otrzymane zaproszenia i życzenia lub przeglądano codzienną prasę. Pojawiły się również tutaj dwa fortepiany – młodszy w typie stołowym pochodzi z działającej w Stuttgarcie wytwórni Richarda Lippa i Syna.
W serwantkach dopełniających wystrój eksponowane jest rzemiosło artystyczne utrzymane w charakterystycznych dla XIX wieku stylistykach. Zgodnie bowiem z powszechnymi przyzwyczajeniami gromadzono w salonie przedmioty dekoracyjne pochodzące z różnych epok. W pierwszej z nich wśród porcelany znalazły się obiekty wykonane m.in. przez koncern M. S. Kuzniecowa oraz w manufakturach Miśni i Baranówce. Szkła czeskie i polskie, srebra oraz wyroby z metali, w tym powszechne w XIX stuleciu wyroby srebrzone zwane popularnie „platerami”. W drugiej dominują przedmioty z okresu secesji m.in. wyroby porcelanowe oraz szkło warstwowe z wytwórni Emile’a Galle w Nancy. Na szczególną uwagę zasługują liczne wyroby z modnych wówczas stopów cynowych. Patery, wazony i czarki wykonane w znanych wytwórniach, m.in. WMF (Württembergische Metallwarenfabrik AG) oraz warszawskich firmach Plewkiewicz i Norblin zdobią typowe dla secesyjnej stylistyki ornamenty, takie jak falujące wici roślinne czy stylizowane postacie kobiece z rozwianymi włosami, które swoją linią, przybierając kształt litery „S” korespondują z rytmem fal łodyg kwiatów.
Zgodnie z panującą wówczas modą całość wyposażenia saloników dopełnia kolekcja obrazów gromadzona z uwzględnieniem różnych okresów historycznych i stylistyk artystycznych. W saloniku artystycznym prezentowane są obrazy artystów łódzkich pochodzenia żydowskiego ze zbiorów Muzeum Miasta Łodzi, zaś w saloniku brązowym prezentowane jest malarstwo i grafika z kolekcji Davida Malka, izraelskiego kolekcjonera. Amfiladowym przejściem z saloników można dotrzeć do dawnej dużej Sali Jadalnej usytuowanej w korpusie głównym pałacu, w jego reprezentacyjnej części z widokiem na ulice Zachodnią i Ogrodową. Sala ta posiada pełen przepychu wystrój nawiązujący do sztuki dworskiego baroku tzw. maniera grande. Jej monumentalność podkreślona jest przez architektoniczne pionowe podziały – zdwojone kolumny, ryzality, pilastry, duże okna i monumentalne drzwi. Ściany wyłożone są dębową boazerią o snycerskiej dekoracji (kartusze, wieńce, girlandy owoców, wstęgi i kokardy) z dominacją dwóch części – kredensu wbudowanego w ścianę zachodnią, zwieńczonego grupą rzeźbiarską oraz kominka gazowego w ścianie północnej. Powyżej boazerii ściany sali biegnie fryz, oddzielony od dolnej partii gierowanym (łamanym) gzymsem, wypełniony sztukatorskimi rzeźbami i malowidłami w formie panneau, wykonanymi techniką olejną na płótnie. Obrazy te zostały namalowane na zlecenie rodziny Poznańskich przez Samuela Hirszenberga w 1903 roku, w postimpresjonistycznym stylu. Dwa z nich osadzone zostały wysoko nad drzwiami na ścianie zachodniej („Wjazd” i „Muza”), natomiast dwa pozostałe na ścianie północnej powyżej kominka („Kobieta z owocami” i „Pożegnanie”). Panneau we fryzie przedstawia scenę pożegnania, paw jako symbol nieśmiertelności pojawia się zarówno w obrazie, jak i w formie dekoracyjnej witrażowej figurki nad kominkiem, natomiast motyw wieńców w kapitelach i pilastrach obudowy kominka stanowi metaforę pór roku i symbolizuje przemijanie i odradzanie się życia.
Z kolei alegoryczne kompozycje figuralne umieszczone na ścianie zachodniej personifikują pracę i urodzaj, przemysł i handel oraz fortunę. Dwuosobowa grupa umieszczona na zwieńczeniu kredensu to alegoria przemysłu i handlu. Przedstawia siedzących – kobietę i mężczyznę, wspartych o kulę, symbolizującą glob ziemski, umieszczoną w łodzi. Mężczyzna trzyma w ręku kłąb bawełny i wstęgę – tkaninę, kobieta zaś podtrzymuje uskrzydlone koło, wsparte na udzie. Grupie tej towarzyszą z dwóch strony kolejne przedstawienia: „Urodzaj” i „Fortuna”, usytuowane nad bliźniaczymi kolumnami. Alegoria Urodzaju przedstawia kobietę trzymającą wiązkę roślin, być może Demeter – boginię płodności i urodzaju oraz mężczyznę z pługiem, wspartym na płodach ziemi. Alegoria Fortuny przedstawia zaś boginię powodzenia i pomyślności Fortunę oraz brodatego mężczyznę z papirusem w ręku, stojącego w łodzi. Postać brodatego mężczyzny niekiedy interpretuje się jako przedstawienie I. Poznańskiego, który w roli pioniera i posłańca otwiera drogę do rozwoju handlu na wschód (stąd łódź i papirus jako symbol zawieranych transakcji i kontraktów). Całość dekoracji ma swój czytelny program ideowy. Stanowi apoteozę rodziny Poznańskich, ludzi wielkiego biznesu, przemysłu i fortuny, a zarazem kolekcjonerów i mecenasów sztuki.
Z dużej jadalni dwoje drzwi prowadzi do wnętrz urządzonych zgodnie z obowiązującą pod koniec wieku modą na palarnie oraz pokoje do różnego rodzaju gier towarzyskich, zwłaszcza bilarda. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się pokój karciany, który zapewne spełniał również rolę palarni. O jego przeznaczeniu świadczą m.in. motywy dekoracyjne na kapitelach kolumn arkady, przedstawiające symbole czterech karcianych kolorów oraz takie elementy wyposażenia jak stolik z szachownicą czy potężny stół bilardowy (dostosowany również do popularnej w XIX wieku gry w karambol). Ściany wyłożone są dębową boazerią płycinową z panneaux powyżej, wyścielanymi tkaniną. Boazeria, fragmenty sklepienia oraz drzwi zdobione są bordiurą z secesyjnym ornamentem roślinno-kwiatowym, złoconym i srebrzonym.
Z pokoju karcianego można przejść do długiego korytarza, który pierwotnie wiódł do ogrodu zimowego. Po obu jego stronach znajdują się pomieszczenia należące do dawnego apartamentu mieszkalnego, obecnie służące jako sale wystawowe. Ta część pałacu ma układ trójtraktowy, w którym pokoje w układzie amfiladowym rozdzielone są długim wąskim korytarzem z pięcioma świetlikami. Ściany wyłożone są dość wysoką, malowaną na kolor kości słoniowej boazerią, powyżej dzielone pilastrami zdobionymi na poziomie sufitu wklęsłym ornamentem secesyjnym. Po obu jego stronach rozmieszczone są symetrycznie dwuskrzydłowe drzwi do pokoi. W pokojach tych urządzone są dziś wystawy stałe Muzeum Miasta Łodzi – Rozpoczynają one ciąg ekspozycji należących do „Panteonu Wielkich Łodzian”, usytuowanych w pokojach, zaaranżowane są w formie gabinetów, ukazując sylwetki znakomitych łodzian. Pierwszy z nich, poświęcony jest Władysławowi Reymontowi, nobliście, autorowi powieści „Ziemia obiecana”, zaś kolejne poświęcone są: Julianowi Tuwimowi, Arturowi Rubinsteinowi, Aleksandrowi Tansmanowi, Jerzemu Kosińskiemu, Karlowi Dedeciusowi.
W apartamentach mieszkalnych zachowały się pokoje z godnym uwagi dawnym wystrojem. Od strony ogrodu cztery połączone amfiladowo pokoje tworzą zespół dawnych sypialni. Wąski pokój z sufitem o secesyjnej dekoracji, inspirowanej motywami typowymi dla rokoka, prowadzi po lewo do zaaranżowanego saloniku pani domu, w którym dominuje subtelna i delikatna kolorystyka. Możemy w nim również zobaczyć neorokokowe meble w stylu Ludwika XV pochodzące z oryginalnego wyposażenia Pałacu. Po prawo znajduje się pokój do spania połączony szafami ubraniowymi z gotowalnią, inaczej garderobą. Pokoje wyłożone są mahoniową boazerią z secesyjną dekoracją. Wkomponowane są w nią meble: bieliźniarka z przeszkloną górą i dwustronnie otwierane szafy ubraniowe. Wystroju dopełnia umieszczone między szafami lustro z kanapą.
Gotowalnia to z kolei wąski pokój z lustrem między szafami oraz dwiema mniejszymi szafkami toaletowymi po przeciwnej stronie. Między nimi umieszczona była niegdyś umywalka. Na stoliku pośrodku znaleźć można kobiece drobiazgi takie jak koronkowe rękawiczki, lusterko, szczotka czy wachlarz. W tym pomieszczeniu sufit zachował się w stanie nienaruszonym. Z gotowalni przez drzwi z lustrem przechodziło się do toalety i do pokoju kąpielowego, na którego sklepieniu zachowały się jeszcze resztki polichromii.
Od strony ulicy Zachodniej również zachowały się dwa interesujące pokoje. Jeden z nich to mała jadalnia (wykorzystywana na co dzień przez rodzinę Poznańskich), wyłożona dębową boazerią z eklektyczną dekoracją z przewagą renesansowych detali. Blasku dodają jej dwa duże belgijskie lustra. Ozdobne portale zwieńczone są przerwanymi tympanonami z monogramem „P” i niewielkimi obrazami przedstawiającymi martwe natury, datowane na rok 1902. Obramienia drzwi ozdobione są snycerskim ornamentem z motywem girland owocowych i rogów obfitości, gałązek laurowych, kłosów zboża, głów ptaków i innych dekoracji.
Dwuskrzydłowe, przeszklone drzwi łączą jadalnię z pozostałymi pokojami, między innymi z pokojem kominkowym, który zamyka ciąg pomieszczeń apartamentu i niegdyś przylegał do ogrodu zimowego. Wyłożony jest dębową boazerią z osadzonymi w niej przeszklonymi szafkami. Wnęka, znajdująca się naprzeciw wejścia, stanowiła prawdopodobnie okno z widokiem na oranżerię. Niezwykle bogaty sufit skomponowany jest z okrągłych i ośmiokątnych kasetonów, wypełnionych groteskowym ornamentem o symbolicznym znaczeniu. W boazerię wkomponowane są nieco wystające szafki biblioteczne, częściowo przeszklone, kominek z lustrem w nastawie oraz między oknami duże lustro połączone z niską konsolą. Fryz szafek i drewnianej obudowy kominka zdobiony jest motywem lilii z półksiężycem i kołem, które można interpretować w odniesieniu do kultury żydowskiej.
W piwnicy pałacu znajdują się zbiory niezwiązane z Poznańskimi, tylko bardziej ogólną historią Łodzi. Wystawa Na wspólnym podwórku pokazuje miniony świat wielonarodowościowej i wielokulturowej Łodzi sprzed 1939 r. To zaproszenie do spotkania z polskimi, niemieckimi i żydowskimi lokatorami czynszowej kamienicy, którzy współdzielą radości i smutki dnia codziennego.
Ogród
Pierwotnie pałacowy ogród sięgał aż do ulicy Podrzecznej i miał charakter parku w typie angielskim. Ogród spacerowy urządzony w 1902 roku składał się z gaików drzew i wysokich krzewów, krótko ostrzyżonych trawników, barwnych kwietników oraz sztucznego jeziorka i fontanny. Jego centrum wypełniał kobierzec o geometrycznym wzorze, składający się z zieleni trawników, kwietników i również okrągłego oczka wodnego. W niewielkim oddaleniu od pałacu, w obrębie widokowego podium, stała fontanna na rzucie koła, z misą w kształcie czteroliścia i bryłą formowaną na wzór niewielkiej wieżyczki. Pas zieleni ciągnął się do dawnego koryta rzeki Łódki i ograniczony był wzdłuż ulicy Zachodniej murem z bramą. Dalej za tym terenem – do ulicy Podrzecznej – rozciągał się ogród warzywny z cieplarnią, oranżerią i strzelnicą, budynkami gospodarczymi oraz mieszkalnymi.
Ogród w obecnej formie znacznie odbiega od pierwotnego założenia ogrodowo-parkowego, z którego zachowały się: część starego drzewostanu oraz architektura podjazdu, a także rotunda i schodki prowadzące do alejek. Na osi podjazdu usytuowane jest widokowe półkoliste podium, okolone schodkami z tralkową balustradą, w cokole której znajduje się nisza w kształcie muszli i z ozdobnym rzygaczem i wysunięta przez lico półkolista misa. Podjazd zdobią, zachowane do dziś, latarnie gazowe w formie posągów, przedstawiających strażników rzymskich, trzymających pochodnie, których drzewce zwieńczone są sterczynką z otworami na gaz. W jego obrębie funkcjonuje Aleja Rzeźb prezentująca dzieła współczesnych artystów. W 2007 roku Muzeum pozyskało zabytkową fontannę pochodzącą z początków XX wieku, autorstwa łódzkiego rzeźbiarza Wacława Konopki.
