Gdzie się znajduje?
Wrocław jest stolicą województwa dolnośląskiego, z wielowiekową historią, mającą wpływ na mnogość występujących tu zabytków, stanowi najważniejszy ośrodek kulturalny, ekonomiczny, akademicki i turystyczny południowo-zachodniej Polski.
Wrocław jest jednym z większych miast w Polsce i jest dobrze skomunikowany, zarówno przez sieć drogową (autostrada A4), jak i kolejową.
Dojazd/dojście
Katedra św. Marii Magdaleny stoi przy ul. Szewskiej, kilkadziesiąt metrów od wrocławskiego Rynku. Samochodem w pobliże kościoła można dojechać od strony ul. Piaskowej lub ul. Kazimierza Wielkiego.
W okolice kościoła można dojechać też komunikacją miejską: autobusami: linii K, 149 (przystanek Galeria Dominikańska) lub tramwajami linii: 6, 7 (przystanek ul. Oławska), linii 3, 4, 10, 23, 33 (przystanek Świdnicka), natomiast idąc z Rynku można dojść w niecałe 5 minut.
Historia
Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI wieku. Do rangi parafialnego został wyniesiony przez biskupa wrocławskiego Wawrzyńca po przekazaniu 1 maja 1226 dominikanom kościoła św. Wojciecha – pierwszego kościoła parafialnego lokacyjnego miasta. Według niektórych źródeł zamiast starszego kościoła wzniesiono wówczas od podstaw romańską świątynię pod wezwaniem św. Andrzeja Apostoła i św. Marii Magdaleny i ukończono ją w 1232, jednak już w czasie najazdu mongolskiego w 1241 uległa ona zniszczeniu. Kolejny kościół, zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym, powstał w latach 1242–1248.
Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy, większy, późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów, który powstał w latach 1342–1362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt. Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry, zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium, przypominające centralne przęsło katedry. W XV w. ukończono wieże; w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic) łączący je na wysokości ostatniej kondygnacji, zaś w 1481 ukończono pokryte blachą ołowianą stożkowe hełmy. Już 1 września 1358 zawieszono pierwszy dzwon, a od 1386 w wieży południowej znajdował się odlany przez Michaela Wildego Dzwon Grzesznika – największy dzwon Śląska o obwodzie 6,30 m i wysokości wewnątrz 1,80 m. Do jego rozkołysania potrzeba było 37 sekund, używany był przy największych świętach. W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła, zaś w 1447 kolejną – przedstawienie Chrystusa i Marii. W XV i XVI w. wzniesiono otaczające kościół kaplice. Kościół posiadał w 1512 16 kaplic i 58 ołtarzy. W 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową.
23 października 1523 roku Johannes Heß wygłosił w kościele Marii Magdaleny pierwsze na Śląsku kazanie ewangelickie i mimo sprzeciwu kapituły katedralnej wkrótce został jego proboszczem. Odtąd będący własnością rady miejskiej kościół był świątynią protestancką. Po katastrofie budowlanej, która dotknęła hełm wieży kościoła św. Elżbiety, ze względów bezpieczeństwa usunięto w 1533 nadwątlony hełm z wieży południowej, a 1564 z północnej. W latach 1564–1581 wzniesiono nowe pokryte miedzią hełmy o formach renesansowych. W północnej wieży zawieszono dwa nowe dzwony, które nazwano Tureckimi, gdyż powstały w okresie największych obaw przed inwazją Imperium Osmańskiego. Elewacje kościoła otynkowano, zaś dachy naw bocznych podniesiono ponad poziom łęków przyporowych, gdyż wbudowano tam empory, co znacznie zmniejszyło dopływ światła do wnętrza.
W latach 1722–1724 zbudowano w przęśle pomiędzy wieżami według projektu Georga Urbansky’ego nowy prospekt organowy. 23 marca 1887 podczas obchodów 90. urodzin cesarza Wilhelma I zapaliła się od fajerwerków północna wieża. Jej hełm, a wraz z nimi Dzwony Tureckie, uległy zniszczeniu. Rozważano przywrócenie zniszczonej wieży form gotyckich, ostatecznie pod presją opinii publicznej w latach 1890–1892 odtworzono ją w dawnym kształcie pod kierunkiem Karla Lüdeckego i R. Plüddemanna. Jednocześnie jednak regotycyzowano wnętrze kościoła, zastępując prospekt organowy nowym, a w 1909 skuto renesansowe tynki sgraffitowe z elewacji.
W ostatnich dniach II wojny światowej kościół stracił w pożarze hełmy wież i dach nawy, jednak mury zachowały się w stosunkowo dobrym stanie. 17 maja 1945 wybuch (prawdopodobnie miny) rozerwał wieżę południową – jej północna połowa runęła, niszcząc również mostek między wieżami, ścianę szczytową i portal główny (zachodni) kościoła wraz z cennymi rzeźbami. Zniszczone zostały sklepienia, a także zabytkowy Dzwon Grzesznika, na szczęście romański Portal Ołbiński przetrwał bez uszkodzeń.
Kościół prowizorycznie zabezpieczono w 1947, odbudowując południową wieżę (pionowa rysa rozpoznawalna jest do dziś), zaś całkowitej odbudowy dokonano w latach 1960–1970, a 27 maja 1972 przekazano go polskokatolikom. Podczas prac restauracyjnych prowadzonych w latach 1960–1963 w południowo-wschodniej części kościoła odkryto fragmenty starszej świątyni z II poł. XII i pocz. XIII wieku. We wnętrzu zachowała się renesansowa ambona z lat 1579–1581. Na przełomie XX i XXI w. odnowiono dach, przywracając tradycyjną kolorową dachówkę (czerwono-zielona szachownica) i odbudowując mostek. Planuje się rekonstrukcję hełmów renesansowych.
Co możemy zobaczyć
Katedra św. Marii Magdaleny we Wrocławiu jest bazylikowym kościołem bez transeptu, posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia. Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia. Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo, prezbiterium gwiaździście, a przedłużone nawy boczne przy nim – trójdzielnie. Łęki przyporowe znajdują się wysoko, ponad dachami naw bocznych. Kościół ma łączną długość 62,8 m, zaś jego szerokość wynosi 32,1 m przy wysokości murów nawy głównej 22,9 m, a bocznych – 9,4 m.
Kościół pomimo pożarów i zniszczeń wojennych oraz postępujących po nich, nie zawsze udanych renowacji, zachował do dnia dzisiejszego gotycką bryłę. Ślady zniszczeń najbardziej widoczne są w fasadzie zachodniej, w kolorze i fakturze cegieł odbudowanego szczytu, w większej części wieży południowej i górnej partii wieży północnej, którą niestety odtworzono w XIX wieku przy użyciu cegły maszynowej.
Najcenniejszym detalem architektonicznym kościoła jest dziś wstawiony w południową ścianę romański portal, pochodzący z opactwa benedyktynów na Ołbinie. Uznawany jest powszechnie za najokazalszy portal romański w Polsce. Wykonany został przez warsztat pochodzący z Lombardii i Akwitanii w czwartej ćwierci XII wieku.
Uwagę zwraca też gotyckie sakramentarium wieżowe z około 1375-1380 roku, wyróżniające się dosadnym realizmem i ekspresją ruchu przedstawionych na nim postaci, oraz renesansowa ambona z lat 1579–1581. Jest też zachowany bogaty zespół nagrobków i epitafiów mieszczan wrocławskich, fundowanych od XV wieku. Jedynym śladem po zdobiącej niegdyś wnętrze polichromii jest pochodząca z około połowy XV wieku dekoracja łuku tęczowego (przemalowana pod koniec XIX stulecia).
Legenda
Punkt widokowy w katedrze św. Marii Magdaleny nazywany jest mostkiem Pokutnic (lub Czarownic). Ma to związek z wrocławską legendą, której bohaterką jest młoda dziewczyna Tekla. Marnowała ona czas na zabawach i romansach z chłopcami. Nie chciała pracować ani wyjść za mąż. Zirytowany lekkomyślnością córki ojciec Tekli postanowił ją przekląć. W nocy złe moce porwały dziewczynę i zaniosły na kładkę między wieżami, którą od tej pory musiała zamiatać. Pewnego dnia ulitowała się nad nią mała czarownica Martynka, która poprosiła czarodzieja Michała, aby zdjął przekleństwo z Tekli i ją uwolnił.
Mostek Pokutnic znajduje się na wysokości 45 metrów. Prowadzi do niego 247 schodów. W wieży kościoła nie ma windy.
Punkt widokowy w katedrze pw. Marii Magdaleny jest czynny przez cały rok.
