Gdzie się znajduje?
Łódź to duże miasto w środkowej Polsce. Stąd do Warszawy jest 130 km (autostradą). Jest czwartym miastem w kraju, pod względem liczby ludności.
Łódź początkowo była małą wsią leżącą w granicach księstwa łęczyckiego i historycznej ziemi łęczycko-sieradzkiej. W XIX wieku przeobraziła się w jedno z najważniejszych centrów przemysłowych Polski, głównie dzięki rozwojowi przemysłu włókienniczego. Przez wieki współistniały tu społeczności polska, żydowska, niemiecka i rosyjska. Dziś miasto łączy dziedzictwo przemysłowe z nowoczesną sztuką i designem.
Dojazd/dojście
Łódź jest dobrze skomunikowana, leży na skrzyżowaniu autostrad A2 (z Warszawy) i S8 (z Wrocławia), przez co zapewniają szybki dojazd. Ma też bezpośrednie połączenia kolejowe z Warszawą, Krakowem, Poznaniem, Wrocławiem i Trójmiastem – posiada trzy główne dworce: Łódź Fabryczna, Łódź Kaliska i Łódź Widzew. Do Manufaktury najbliżej jest z dworca kolejowego Łódź Kaliska, to około 1,5 km, co można pokonać pieszo w około 15–20 minut lub dojechać tramwajem w kilka minut. Dla tych co jadą samochodem, na miejscu są parkingi na 3500 samochodów.
Historia fabryki włókienniczej Izraela Poznańskiego
Miejsce pod budowę zakładu zakupił Izrael Poznański w 1871 roku, po zachodniej stronie „Nowego Miasta”, wzdłuż ul. Ogrodowej. Do końca XIX wieku powstał tu blisko 30-hektarowy kompleks, na którym znajdowały się tkalnie, przędzalnia, bielnik i apretura, farbiarnia, drukarnia tkanin i wykończalnia, oddział naprawy i budowy maszyn, ślusarnia, odlewnia i parowozownia, gazownia, remiza strażacka, magazyny, bocznica kolejowa oraz kantor fabryczny, pałac fabrykanta i budynki mieszkalne dla robotników. Architektem kompleksu budynków fabrycznych był Hilary Majewski (od 1872 r.). Wizytówką kompleksu była pięciokondygnacyjna przędzalnia bawełny z czerwonej nieotynkowanej cegły wzdłuż ul. Ogrodowej, powstała w latach 1877–1878.
18 września 1939 gdy do Łodzi wkroczyli Niemcy, Fabryka Poznańskiego weszła pod ich zarząd. Zakłady do 1942 jako „Aktiongesellschaft der Baumwollmanufaktur von I.K. Poznański”. W 1942 akcjonariusze fabryki zostali wywłaszczeni, a fabryka została przejęta przez Główny Urząd Powierniczy Wschód (Haupttreuhandstelle Ost), a następnie przejęta przez łódzkich Niemców – Adolfa Speidla i Karla Webera. Zmienie uległa również nazwa przedsiębiorstwa na „Aktiongesellschaft der Baumwollmanufaktur Speidel und Weber in Litzmannstadt”.
Po II wojnie światowej fabryka przeszła na własność Skarbu Państwa, pod nazwą Zakłady Przemysłu Bawełnianego nr 2. Z czasem nazwę zmieniono na Zakłady Przemysłu Bawełnianego im. Juliana Marchlewskiego. W latach 70. dodano handlową nazwą „Poltex”, a w II połowie lat 80. XX wieku usunięto patrona skracając nazwę na: Zakłady Przemysłu Bawełnianego „Poltex”, w skrócie ZPB Poltex.
Po 1989 roku prawdopodobnie nie było żadnych roszczeń spadkobierców. Z powodu wzrostu konkurencji z rynków europejskich i azjatyckich firma upadła w 1997 roku.
Obecnie Manufaktura
Po upadku firmy, ówczesny dyrektor fabryki podjął się poszukiwania inwestorów, którzy przeprowadziliby modernizację starych budynków. W roku 1998 przetarg na realizację projektu rewitalizacyjnego wygrała grupa francuskich inwestorów. Wizję realizatorów projektu stanowiło nadanie postindustrialnym nieużytkom szlachetnego wyrazu, zachowując przy tym kontekst silnych korzeni robotniczych miasta. Projekt zakładał integrację aspektów handlowych, gospodarczych, społecznych i artystycznych oraz wydobycie wartości historycznych i kulturowych obiektu przy jednoczesnym uwzględnieniu trendów architektonicznych. W miejscu dawnej fabryki powstało centrum handlowo-usługowo-rozrywkowe, którego wnętrze charakteryzuje się industrialną estetyką. Bariery otaczające fabrykę zostały usunięte, otwierając przestrzeń dla mieszkańców miasta.
Inicjatorem powstania Manufaktury był Cyprian Kosiński, mieszkający w Szwajcarii biznesmen o łódzkim rodowodzie, który wykorzystując swe kontakty na Zachodzie sprowadził do miasta kapitał (ok. 270 mln euro) z Grupy Rotschilda i w ten sposób doprowadził do budowy Manufaktury.
Otwarcie nastąpiło 17 maja 2006, po pięciu latach opracowywania projektu i prawie czterech latach renowacji. Powierzchnia całego centrum wynosi 27 ha (w tym 9 ha powierzchni po modernizacji i 9,5 ha powierzchni użytkowej nowo wybudowanej). Na terenie Manufaktury odrestaurowano w sumie 90000 m² obiektów z cegły, stworzono m.in. ponad 3-hektarowy rynek, wybudowano parkingi na 3500 samochodów, posadzono 600 drzewek w wieku 5 lat.
Architektura obiektu
Przebudowa dawnej fabryki została tak wykonana, aby częściowo zachować dawną atmosferę tego miejsca. Dominują tu zatem stare, pofabryczne budynki z czerwonej, nieotynkowanej cegły, które zostały jednak całkowicie przebudowane wewnątrz. Zamysł wpisuje się w rewitalizacyjne działania, popularne w miastach o przeszłości przemysłowej – mające na celu zachować atmosferę urbanistyczną z przeszłości z nowoczesnym zastosowaniem budowli. W sumie rewitalizacją objęto kilkanaście hal i budynków poprodukcyjnych, zaliczonych w 1971 (wraz z przyległym pałacem), do czterech najcenniejszych zabytków przemysłowych miasta. Budynki zbudowane po 1930 r., które nie miały znaczenia historycznego, zostały zburzone.
Architekturę obiektu łączącą historię i nowoczesność zaprojektowała firma Virgile&Stone z Londynu współpracująca z biurem architektonicznym z Lyonu – Sud Architectes.
W byłej przędzalni bawełny znalazł się czterogwiazdkowy hotel andel’s z największym w Łodzi centrum konferencyjnym. Pozostałe budynki na terenie Manufaktury mają zbliżony wygląd, ale wielkością ustępują przędzalni.
Jedno z wejść na teren Manufaktury prowadzi przez dawną, główną bramę fabryczną przypominającą łuk triumfalny, z odrestaurowanymi żeliwnymi wrotami i mechanicznym, w pełni sprawnym zegarem. Brama została zbudowana w latach 1878–1880. Wrota były dziełem sztuki kowalskiej z warsztatu Karla Krempfa. Zrekonstruowana brama wjazdowa – jedna z najokazalszych w środkowej Europie – składa się z 4500 elementów, waży 3,7 tony, ma 7,5 m wysokości oraz 4,8 m. Pochodzi ona z pracowni Jana Cygankiewicza. Fragmenty oryginalnych wrót, drugi z zegarów zainstalowanych nad bramą oraz oryginalne cegły z budowli sygnowane napisami IKP (Izrael Kalmanowicz Poznański) lub IP (Izrael Poznański), wypalane w cegielni Poznańskiego, znajdują się obecnie w Muzeum Fabryki.
Główna galeria sklepowa, która jest zupełnie nową konstrukcją zbudowaną ze szkła i stali, jest niższa od otaczających ją budynków ceglanych.
Olbrzymia powierzchnia sprawia, że obok licznych sklepów znalazło się tu miejsce na instytucje kultury, takie jak muzea (Muzeum Sztuki MS2, Muzeum Fabryki oraz Muzeum Miasta Łodzi), teatr i kino, jak również małą i dużą gastronomię w postaci kawiarni i restauracji. Dla osób, które preferują aktywne formy spędzania wolnego czasu, latem odpocząć na plaży leżąc na leżakach, zrelaksować się w beach barze, wziąć udział w zawodach czy zagrać w siatkówkę, natomiast zimą mogą pojeździć na łyżwach. Dla odwiedzających Manufakturę przez cały rok także otwarta jest kręgielnia, ścianka wspinaczkowa, laserowy paintball, szkoła taneczna, bilard, sala fitness, a także Experymentarium. W obiekcie odbywają się też koncerty oraz różnorodne eventy kulturalne i rozrywkowe.
