Gdzie się znajduje?
Wiedeń jest stolicą i największym miastem Austrii. Położone w północno-wschodniej części kraju, nad Dunajem.
Dostać się tam można zarówno pociągiem, samochodem (autobusem) jak i samolotem. Jadąc samochodem, po przekroczeniu granicy Polski, np. w Cieszynie, w 3,5-4 godzin jesteśmy w Wiedniu
Dojazd/dojście
Centrum Wiednia jest strefą przeznaczoną wyłącznie dla pieszych, dlatego podróż samochodem do kościoła św. Augustyna nie jest dobrym pomysłem. Lepiej zaparkować pojazd na obrzeżach i skorzystać z transportu publicznego. Od stacji metra Südtiroler. obsługiwanej jest przez linie U1 należy przejść pieszo około 8 min. w kierunku pałacu Hofburg. Wejście do kościoła pałacowego jest od Josefsplatz.
Historia
Zakon Augustianów sprowadził książę Fryderyk Piękny w 1327 roku, który rzekomo spłacił dług zaciągnięty w wyniku ślubu. Kościół św. Augustyna został zbudowany w latach 1330–1339 jako wolnostojący kościół gotycki przez bawarskiego architekta Dietricha Ladtnera von Prin. Konsekracji dokonano dopiero 1 listopada 1349 roku. Na wschód od kościoła znajdowały się zabudowania klasztorne z krużgankami, konsekrowane w 1341 r., a następnie kaplica Leonarda, ufundowana w 1368 r., i kaplica Zygmunta (1386 r.). Wschodnie skrzydło krużganka mieściło refektarz na parterze, dormitorium mnichów na piętrze, ogród klasztorny znajdował się pomiędzy skrzydłem południowym a murami miejskimi. W 1354 roku nad szczytem zachodnim dobudowano wieżyczkę (przebudowaną w 1477 roku na polecenie Fryderyka III i wyposażoną w „Dzwon Cesarski”). W 1460 roku mnisi przekazali część swojego cmentarza Fryderykowi III. w celu powiększenia terenu Hofburga. W 1602 roku wybudowano nową dzwonnicę, którą w 1652 roku podniósł Georg Gerstenbrand i zwieńczono barokową kopułą cebulastą.
Dopiero po wybudowaniu Hofburga i skrzydła Albertina, kościół został wkomponowany w kompleks budynków. W 1634 r. został podniesiony do rangi parafii dworu cesarskiego, w której odbywały się śluby Habsburgów. W 1736 roku w tym miejscu pobrali się Maria Teresa i Franciszek Lotaryński, w 1810 roku w kościele augustiańskim Maria Luiza poślubiła Napoleona, a w 1829 roku również Maria Antonina i przyszły król Francji, Ludwik XVI, wzięli ślub. Kolejny to ślub cesarza Franciszka Józefa I z Elżbieta Bawarską (Sisi).
W 1683 roku, nazajutrz po zwycięskiej bitwie pod Wiedniem, odprawiono mszę świętą z udziałem króla polskiego Jana III Sobieskiego. Wydarzenie to upamiętnia tablica wmurowana w południową elewację kościoła w 300 rocznicę bitwy.
Od momentu utworzenia archidiecezji wiedeńskiej w 1729 roku nowo mianowani arcybiskupi zwykle nosili szaty kościoła augustiańskiego. W XVII wieku wnętrze kościoła zostało zbarokizowane i wyposażone w nowe ołtarze. Około 1784–1785 roku kościół został przebudowany na neogotycystyczny przez Józefa II, według projektu nadwornego architekta Johanna Ferdinanda Hetzendorfa von Hohenberga (1733–1816). W tym celu zdemontowano 18 ołtarzy bocznych.
W 1836 roku, w okresie reform józefińskich, skasowano niemal wszystkie klasztory augustianów, w tym ten w Hofburgu. Do 1918 roku parafię przy dworze prowadzili księża świeccy ze znajdującego się tu seminarium.
W 1945 roku prezbiterium zostało uszkodzone przez bomby.
Co możemy zobaczyć
Kościół św. Augustyna w Wiedniu z zewnątrz wygląda niepozornie, w rzeczywistości jest częścią kompleksu Hofburg, jednak ze względu na swoją historię i wystrój wnętrza jest jednym z najważniejszych kościołów w Wiedniu. Jest świątynią gotycką, złożoną z trójnawowego, sześcioprzęsłowego halowego korpusu i wydłużonego pięcioprzęsłowego prezbiterium, zamkniętego oktagonalną kaplicą. Dawną fasadę główną z przyporami, centralnym oknem i portalem w latach 1767–1769 zabudowano skrzydłem Biblioteki Dworskiej (obecnie jest to Austriacka Biblioteka Narodowa ), w której obecnie mieści się przedsionek przed głównym portalem wejściowym. Do piątego przęsła prezbiterium, po stronie północnej, dostawiona jest wieża, nakryta kamiennym, ostrosłupowym hełmem, zwieńczonym kwiatonem. Elewacje kościoła od wschodu opięte są uskokowymi przyporami i przeprute ostrołukowymi oknami. Korpus i prezbiterium nakryte są dachami dwuspadowymi. Na ścianie zewnętrznej znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona królowi Janowi III. Sobieskiemu z medalionem portretowym z 1983 roku.
Wnętrza kościoła nakrywają sklepienia krzyżowo-żebrowe, wsparte w korpusie na ośmiobocznych filarach.
Najbardziej interesującym elementem wyposażenia jest klasycystyczny pomnik nagrobny arcyksiężnej Marii Krystyny (zm. 1798), który został ufundowany przez jej męża Alberta, księcia sasko-cieszyńskiego. Warto dodać, że książę Albert był synem króla polskiego Augusta III i to on dał początek istnieniu dzisiejszej Albertiny. Pomnik posiada formę piramidy, do której wejścia zdąża orszak żałobny. Na grobowcu widać Cnotę wchodzącą przez otwartą bramę z urną w towarzystwie dwóch dziewcząt z pochodniami pogrzebowymi, za nią idzie Miłość z niewidomym starcem (Caritas) pod ręką. Po prawej stoi geniusz z lwami, nad bramą widnieje napis Uxori optimae Albertus (poświęcony najlepszej żonie Alberta), a powyżej znajduje się portret arcyksiężny w medalionie. Autorem dzieła jest wybitny włoski rzeźbiarz Antonio Canova.
W prezbiterium ustawiony jest neogotycki ołtarz główny wykonany przez Andreasa Halbiga w latach 1857–1870 dla kościoła wotywnego . Wykonano go z piaskowca i pomalowano polichromią. Ołtarz został odrzucony przez architekta Heinricha Ferstela i w latach 1873/1874 przeniesiony do kościoła Augustianów. Ołtarz przedstawia Chrystusa Króla pośrodku jako władcę świata, w otoczeniu licznych aniołów i świętych. Nowy ołtarz, posoborowy, z marmuru karraryjskiego pochodzi z 2003 roku. Ławki we wschodniej części nawy, bogato zdobione policzkami i scenami biblijnymi na frontach, zostały wykonane około 1730 roku przez Johanna Baptistę Strauba.
Po prawej stronie nawy znajduje się kaplica św. Jerzego, w której zwraca uwagę paradny grobowiec cesarza Leopolda II (zm. 1792). W małej krypcie za kaplicą (Herzgruft) umieszczone są 54 urny z sercami Habsburgów, począwszy od Ferdynanda III (zm. 1657) do arcyksięcia Franciszka Karola (1878). W 1873 roku, podczas prac restauracyjnych pod kościołem, odkryto rozległe krypty zawierające gotyckie i barokowe nagrobki oraz metalowe sarkofagi. Krypta nie jest dostępna dla zwiedzających.
Główne organy kościoła pochodzą z fabryki organów Rieger i zostały zbudowane w 1976 roku. Współczesny mechanizm z 47 rejestrami posiada kopertę pochodzącą z 1785 roku. Grupę aniołów nad organami wykonał Johann Baptist Straub. Organy Bacha zostały zbudowane w 1985 roku przez braci Reil na podstawie historycznego modelu na potrzeby Festiwalu Wiedeńskiego, aby wykonywać dzieła Bacha w ich oryginalnym brzmieniu w 300. rocznicę jego śmierci. Podczas koncertów można usłyszeć to oryginalne brzmienie. Kościół św. Augustyna słynie z muzyki kościelnej. Podczas mszy świętej w każdą niedzielę i święto wykonywana jest msza koncertowa autorstwa znanych kompozytorów, takich jak Mozart, Haydn czy Schubert.
Kościół św. Augustyna i klasztor Augustianów w Wiedniu został konsekrowany w 1349 roku. Początkowo budowla gotycka została wzniesiona jako budowla wolnostojąca. Dopiero po wybudowaniu Hofburga i skrzydła Albertina kościół został wkomponowany w kompleks budynków. W 1634 roku kościół św. Augustyna został nazwany kościołem parafialnym dworu cesarskiego – był miejscem uroczystości tronowych rodziny cesarskiej oraz ślubów dworskich.
