Biologia i występowanie
Ze wszystkich występujących w Polsce trzmieli to właśnie trzmiel ogrodowy ma najdłuższy języczek – dzięki temu jest w stanie pobierać nektar z głębokich kwiatów, do których nie mają dostępu inne gatunki trzmieli i pszczół.
Zachowanie
Trzmiel ogrodowy swoje gniazda buduje pod lub tuż nad ziemią, wyściółkę stanowi mech; chętnie w gniazdach ptasich. Rodzina liczy 50-120 osobników.
Trzmiel ogrodowy żywi się nektarem kwiatów, wykorzystuje również ich pyłek. Robotnice trzmieli ogrodowych odwiedzają przede wszystkim rośliny o wydłużonych i głębokich kwiatach – dzięki długiemu języczkowi mogą bez problemu czerpać z nich nektar, który dla innych owadów nie jest dostępny. Takimi roślinami są m.in. naparstnice oraz żmijowce. Larwy żywią się mieszaniną pyłku i nektaru.
Rozmnażanie
Cykl życiowy trzmiela ogrodowego rozpoczyna się wczesną wiosną od wybudzenia się młodych królowych z snu zimowego. Królowa znajduje odpowiednie miejsce na gniazdo i składa pierwszą partię jaj do zbudowanej przez siebie komórki zbudowanej z wosku i wypełnionej przyniesionym z kwiatów pyłkiem. Ogrzewa następnie jaja wprawiając swoje ciało w drgania. Po przeobrażeniu się pierwszej partii larw, świeżo przeobrażone robotnice stopniowo przejmują opiekę nad kolejnymi partiami jaj składanymi przez królową, i to na nich spoczywa odpowiedzialność za dostarczanie pokarmu i rozbudowę gniazda. Rodziny trzmiela ogrodowego są niewielkie i liczą zazwyczaj ok. 100 osobników. W lecie pojawiają się nowe kasty – młode królowe oraz samce. Samce patrolują wybrany przez siebie obszar w poszukiwaniu opuszczających gniazdo młodych królowych; u trzmiela ogrodowego latają wtedy zazwyczaj nisko nad ziemią. Po kopulacji królowe szukają sobie miejsca, w którym przezimują, natomiast samce giną. Wylot z gniazda młodych królowych i samców poprzedza stopniową dekompozycję gniazda; robotnice i stara królowa stopniowo wymierają, tak że gniazdo przestaje funkcjonować.
Siedlisko
Trzmiela ogrodowego można spotkać go w parkach i ogrodach, a przede wszystkim łąki z dużą ilością roślin motylkowatych.
Występowanie
Trzmiel ogrodowy występuje przede wszystkim w Europie, od środkowej Skandynawii po Morze Śródziemne, również na Islandii, gdzie zapewne był introdukowany. Na wschód sięga do Syberii i Bliskiego Wschodu. Jako gatunek obcy występuje też w na Nowej Zelandii.
W Polsce jest obecny na obszarze całego kraju. Jest pospolity i liczny, wykazywany na 88% obszaru Polski.
Trzmiel ogrodowy jak i pozostałe trzmiele w Polsce podlega częściowej ochronie gatunkowej.
